Aktualności


2020

2020.06.24.Publikacja IP PAN — López-Torres S, Bertrand OC, Lang MM, Silcox MT, Fostowicz-Frelik Ł. 2020. Cranial endocast of the stem lagomorph Megalagus and brain structure of basal Euarchontoglires. Proceedings of the Royal Society B 287: 20200665.

news

Zrozumienie ewolucji struktur mózgowych u najliczniejszej grupy współczesnych ssaków łożyskowych, Euarchontoglires, stanowi istotne zagadnienie neurobiologii ssaków. O ile osiągnęliśmy znaczny postęp w badaniach nad ssakami naczelnymi i gryzoniami, mamy tylko nieliczne informacje na temat reszty rzędów a zwłaszcza zajęczaków. W niniejszej pracy zbadaliśmy morfologię wirtualnego odlewu mózgu wczesnooligoceńskiego (34 mln lat temu) zajęczaka pniowego z Ameryki Północnej, zaliczanego do rodzaju Megalagus. Po raz pierwszy opisujemy cechy mózgu znajdujące odzwierciedlenie w odlewie u tak wczesnej linii ewolucyjnej zajęczaków i porównujemy je z pniowymi ssakami naczelnymi (Plesiadapiformes) oraz najwcześniejszymi gryzoniami z rodziny Ischyromyidae. To podejście porównawcze umożliwiło nam zaproponowanie prawdopodobnego zestawu cech strukturalnych charakteryzujących budowę mózgu wczesnych Euarchontoglires. Są to między innymi stosunkowo duże opuszki węchowe, odsłonięte śródmózgowie, stosunkowo mała powierzchnia kory nowej oraz niski współczynnik encefalizacji (EQ).


2020.06.18 Publikacja IP PAN — Majewski W., Prothro L.O., Simkins L.M., Demianiuk E.J. & Anderson J.B. 2020. Foraminiferal patterns in deglacial sediment in the western Ross Sea, Antarctica: Life near grounding lines. Paleoceanography and Paleoclimatology 35: e2019PA003716.

Jest to jedna z publikacji opisujących rezultaty rejsu NBP 1502 na Morzu Rossa (Antarktyka) z 2015 r. Dzięki zastosowaniu nowoczesnego systemu mapowania dna możliwe było rozpoznanie i opróbowanie podmorskich struktur geomorfologicznych związanych z wycofywaniem się lądolodu Antarktyki po maksimum ostatniego zlodowacenia. Szczegółowym badaniom poddanych zostało 18 rdzeni pobranych w większości z podmorskich moren powstałych w pobliżu stopy lądolodu. Pozwoliło to na zbadanie zespołów otwornic zamieszkujących słabo poznane środowiska na styku morza i lądolodu. Wyróżniono szereg odmiennych zespołów. Otwornice zlepieńcowate dominowały w środowiskach otwartego morza o intensywnej produkcji pierwotnej związanej z zakwitami jednokomórkowych glonów i w obecności silnie zasolonych wód głębinowych HSSW, agresywnych w stosunku do węglanu wapnia. W pobliżu stopy lądolodu dominowały natomiast otwornice wapienne. Ich występowanie mogło być związane z obecnością nieco cieplejszych wód głębinowych MCDW, co jest jednym z czynników przyśpieszających wycofywanie się lodowców. Ciekawy, bardzo rzadko spotykany w Antarktyce zespół otwornic wapiennych był powiązany z wodami roztopowymi wypływającymi spod stopy lądolodu, niosącymi duże ilości drobnej zawiesiny mineralnej. W porównaniu z wcześniej opisanymi zespołami ze wschodniej części Morza Rossa, te opisane w niniejszej pracy, czyli z zachodniej części akwenu, były zdominowane przez wyraźnie drobniejsze formy, co wskazuje na bardziej zmienne warunki środowiska. Niemniej w obu obszarach mikroskamieniałości wapienne występują najliczniej na północnych skłonach dużych moren podmorskich niezbyt oddalonych od krawędzi szelfu kontynentalnego. Dalsze prace terenowe w takich lokalizacjach dają szansę na pozyskanie bogatego materiału do badań paleośrodowiskowych i datowań radiowęglowych.


Rycina: Rekonstrukcja warunków środowiska typowych dla różnych zespołów otwornic bentosowych (FA). Kompletne wyjaśnienia w pracy Majewski et al. (2020).
 

2020.06.10. Publikacja IP PAN — Hryniewicz, K., Bakayeva, S., Heneralova, L., Hnylko, O., Jenkins, R.G., Kaim, A. 2020. Taphonomy and palaeoecology of deep-water chemosymbiotic bivalves from the Eocene of Outer Eastern Carpathians, Ukraine. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology 553, 109782.

W pracy opisano wystąpienie małży w głębokowodnych marglach eoceńskich przeławiconych węglanowymi turbidytami (osady prądów zawiesinowych) w Karpatach Wschodnich. Badana fauna składa się z dwóch gatunków chemosymbiotycznych małży ryjących z grupy solemyidów i lucinidów. Badania spękań muszli solemyidów wskazują, że małże te zostały pogrzebane żywcem w swoich norach przez gwałtownie zdeponowany osad turbidytowy, spod którego nieskutecznie próbowały się wydobyć. Opisywana fauna jest pierwszą fauną małżową z kenozoiku Karpat Zewnętrznych, co do której nie ma wątpliwości o jej autochtonicznym charakterze (tj. ze żyły w miejscu ich ostatecznego pochówku). Pozostałe fauny muszlowe w kenozoiku Karpat Zewnętrznych mają pochodzenie płytkowodne i zostały przeniesione do głębokich wód basenów karpackich przez podwodne spływy osadu. Brak faun głębokowodnych wynika głównie z małej ilości tlenu w głębszych wodach basenów karpackich, co ograniczało możliwości jego zasiedlania. Obecność chemosymbiotycznych małży w tym środowisku należy tłumaczyć specjalnymi adaptacjami, np. respiracją opartą na azotanach, które umożliwiały obu grupom zasiedlanie środowisk zubożonych w tlen prawdopodobnie już od syluru.


2020.05.27. Publikacja IP PAN — Kremer, B. 2020. Entrapment and transformation of post-bloom radiolarians in cyanobacterial mats as a factor enhancing the formation of black cherts in the Early Silurian sea Journal of Sedimentary Research 90 (2): 151–164.

Praca proponuje nowy model powstawania czarnych skał krzemionkowych (tzw. radiolarytów) z wczesnego syluru Polski. Skały te są powszechne w formacjach geologicznych różnego wieku, ale ich geneza nie jest do końca jasna. Czerty wczesnosylurskie są charakterystyczne ze względu na liczne szkieleciki radiolarii, które są świadectwem masowego występowania tych pierwotniaków w morzu sylurskim. Proponowany model zakłada, że radiolarie, maty sinicowe i bakterie redukujące siarczany odgrywały główną rolę przy powstawaniu skał krzemionkowych na masową skalę. Po śmierci szkieleciki radiolarii opadały na dno i ulegały rozpuszczeniu dostarczając duże ilości krzemionki do wód porowych. Rozwijające się na dnie maty sinicowe stwarzały warunki sprzyjające rozpuszczaniu opalowych szkielecików radiolarii i stanowiły barierę utrudniającą dyfuzję krzemionki z wód porowych. W tych warunkach poniżej maty wytrącała się krzemionka, a główną rolę w jej precypitacji mogły odgrywać bakterie redukujące siarczany, zasiedlające strefę maty poniżej fotosyntetyzujących sinic i wpływające na pH tego zamkniętego mikrośrodowiska. Tempo opadania i rozpuszczania szkielecików radiolarii warunkowało ilość dostępnej rozpuszczonej krzemionki i tym samym typ powstającej na tej drodze skały krzemionkowej.

2020.05.27. Publikacja IP PAN Pisarzowska, A., Becker, R.T., Aboussalam, Z,S., Szczerba, M., Sobień, K., Kremer, B., Owocki, K., Racki, G. 2020. Middlesex/punctata Event in the Rhenish Basin (Padberg section, Sauerland, Germany) – Geochemical clues to the early-middle Frasnian perturbation of global carbon cycle. Global and Planetary Change 191: 103211

Okres dewonu charakteryzował się serią biotycznych przemian o charakterze globalnym, zarówno w środowisku morskim, jak i lądowym. Wydarzenie middlesex/punctata w dewonie jest jedną z takich perturbacji środowiskowych. Niniejsza praca jest kompleksowym studium geochemicznym utworów z profilu w Padbergu (Reńskie Góry Łupkowe, Niemcy), w którym zaznaczają są zmiany w zapisie izotopowym węgla i tlenu o charakterze globalnym. Wskazują one na transgresję morza w tym odcinku czasowym dewonu, zaś wzbogacenie osadów w niektóre pierwiastki (np. Hg, As, S) świadczy o intensywnej aktywności wulkanicznej i hydrotermalnej w tym czasie.

2020.05.27. Publikacja IP PAN – Bojanowski, M., Goryl, M., Kremer, B., Marciniak-Maliszewska, B., Marynowski, L., Środoń, J. 2020. Pedogenic siderites fossilizing Ediacaran soil microorganisms on the Baltica paleocontinent. Geology v. 48.

Praca proponuje nową interpretację utworów ediakaru (Redkino, Kotlin, 579–545 mln lat) z Rosji, Litwy i Białorusi, czyli z obszaru kratonu wschodnioeuropejskiego. Utwory ediakaru ze wschodniej części kratonu wschodnioeuropejskiego są tradycyjnie uważane za morskie. Badane rdzenie wykazały obecność syderytów, które dowodzą nie morskiego charakteru środowiska sedymentacji. Zebrane dane geochemiczne, sedymentologiczne oraz mikrobiologiczne wskazują, że syderyty pochodzą z tzw. gleby kopalnej powstającej w środowisku lądowym, o charakterze podmokłym. Syderyty powstały w glebie przy współudziale bakterii, w obecności innych mikroorganizmów, takich jak sinice, grzyby i mikroglony. Nasze badania wskazują na istnienie dobrze rozwiniętego ekosystemu glebowego na lądzie sprzed eksplozji kambryjskiej.


2020.05.20.

Projekty NCN
Narodowe Centrum Nauki przedstawiło listy rankingowe projektów zakwalifikowanych do finansowania w ramach konkursów ogłoszonych przez NCN w dniu 16 września 2019 roku. Naukowcy z Instytutu Paleobiologii uzyskali finansowanie na realizację 3 projektów badawczych w ramach konkursów OPUS 18, SONATA 15, oraz PRELUDIUM 18. Dr Tomasz Szczygielski uzyskał 1 228 126 zł na realizację projektu „Anatomia funkcjonalna Tarbosaurus bataar z formacji Nemegt w Mongolii” (OPUS),
dr Katarzyna Janiszewska uzyskała 357 480 zł na realizację projektu „Mikrotafonomia węglanowych szkieletów organizmów morskich” (SONATA),
zaś mgr Maciej Pindakiewicz uzyskał 209 952 zł na realizację projektu „Paleoekologia, paleogeografia, rozprzestrzenieniu batymetryczne i dywersyfikacja ryb i głowonogów w mezozoicznych morzach epikontynentalnych w oparciu o zespoły otolitów i statolitów” (PRELUDIUM).
Serdecznie gratulujemy!


2020.03.13. IP PAN w mediach W Polskim Radiu PR I ukazał się wywiad z dr Tomaszem Szczygielskim zajmującym się badaniem triasowych żółwi z Polski. [link do audycji]

2020.03.13. Justyna Słowiak, Tomasz Szczygielski, Michał Ginter, & Łucja Fostowicz‐Frelik (2020). Uninterrupted growth in a non‐polar hadrosaur explains the gigantism among duck‐billed dinosaurs. Palaeontology.

news
Dinozaury to największe zwierzęta jakie kiedykolwiek chodziły po Ziemi, długość ich ciała mogła dochodzić nawet do 30 m. Najbardziej znanymi z gigantyzmu były zauropody (dinozaury długoszyje), ale hadrozaury (dinozaury kaczodziobe) mogły dorastać do nawet do 15 m, co czyni je drugimi największymi roślinożernymi zwierzętami lądowymi. W przeciwieństwie do zauropodów, hadrozaury nie miały jednak pneumatycznych (wypełnionych powietrzem) kręgów. W pracy opublikowanej w Palaeontology autorzy zbadali mikrostrukturę kości kilku dinozaurów kaczodziobych, w tym jednego z największych przedstawicieli tej grupy – Saurolophus angustirostris. Badania pokazały, że dinozaury kaczodziobe mierzące miej niż 10 m długości cechują się szybkim wzrostem, który cyklicznie zatrzymywał się. Z kolei kości Saurolophus angustirostris (12 m długości ciała), mają mikrostrukturę kości podobną do zauropodów, tj. nie ma w nich linii zatrzymania wzrostu. Podobną sytuację odnotowano wcześniej u innego dużego dinozaura kaczodziobego, Edmontosaurus regalis, co wskazuje na to, że przynajmniej w dwóch grupach dinozaurów niezależnie doszło do zaniku linii zatrzymanego wzrostu, co pozwoliło tym zwierzętom osiągnąć rozmiary przekraczające 10 m.


2020.03.10.


Informacja Głównego Inspektora Sanitarnego dla instytucji w związku z potencjalnym ryzykiem zakażenia koronawirusem 
Informacje i zalecenia dla uczelni w związku z potencjalnym ryzykiem zakażenia koronawirusem, przygotowane przez Głównego Inspektora Sanitarnego, opublikował w czwartek resort nauki na swojej stronie internetowej. GIS zaleca w komunikacie zamieszczonym na stronie MNiSW zawieszenie podróży studentów, kadry akademickiej oraz pracowników uczelni do krajów z utrzymującą się transmisją koronawirusa. Zaleca również czasowe zawieszenie wymiany osobowej z partnerami z ośrodków akademickich zlokalizowanych w Chinach, Hongkongu, Korei Południowej, Iranie, Japonii lub we Włoszech oraz ograniczenie, do niezbędnego minimum, współpracy międzynarodowej.
Komunikat znajduje się na stronie internetowej.

Komunikat Dyrektora Instytutu Paleobiologii im. Romana Kozłowskiego Polskiej Akademii Nauk z dnia 4.03.2020 r. w sprawie działań mających na celu zapobieganie oraz przeciwdziałanie zakażeniom koronawirusem SARS-CoV-2 jest dostępny dla pracowników Instytutu w Intranecie.

2020.03.09. Samuel Zamora, David F. Wright, Rich Mooi, Bertrand Lefebvre, Thomas E. Guensburg, Przemysław Gorzelak, Bruno David, Colin D. Sumrall, Selina R. Cole, Aaron W. Hunter, James Sprinkle, Jeffrey R. Thompson, Timothy A. M. Ewin, Oldřich Fatka, Elise Nardin, Mike Reich, Martina Nohejlová & Imran A. Rahman. Re-evaluating the phylogenetic position of the enigmatic early Cambrian deuterostome Yanjiahella. Nature Communications volume 11, Article number: 1286 (2020).

news
Szkarłupnie to różnorodna grupa morskich bezkręgowców posiadająca kalcytowy szkielet o unikalnej siateczkowatej mikrostrukturze (tzw. stereom), pięciopromienną budowę ciała w stadium dorosłym oraz układ ambulakralny. Cechy te odróżniają szkarłupnie od ich siostrzanej grupy - półstrunowców. Powstanie i wczesna ewolucja szkarłupni jest przedmiotem licznych kontrowersji. Do niedawna za najstarszych przedstawicieli szkarłupni uznawano helikoplakoidy o spiralnej budowie ciała pochodzące sprzed około 525 mln lat. Niedawne odkrycie (Topper et al. 2019) z dolnokambryjskich osadów Chin donosi o starszym (o blisko 15 mln lat) i najbardziej prymitywnym przedstawicielu szkarłupni (Yanjiahella biscarpa). W pracy opublikowanej w Nature Communications, której współautorem jest pracownik IP PAN dr hab. Przemysław Gorzelak, dokonano krytycznej oceny pozycji filogenetycznej skamieniałości z Chin. Zwrócono uwagę na słaby stan zachowania tych skamieniałości oraz na brak cech łączących te zwierzęta ze szkarłupniami. Ponowna analiza kladystyczna pokazała, że ich pozycja filogenetyczna (wbrew wcześniejszym opiniom) jest niejednoznaczna (w zależności od użytej metody plasują się one w obrębie kladu Ambulacraria, bazalnych półstrunowców bądź szkarłupni).

2020.02.28. Gorzelak, P., Kołbuk, D., Salamon, M., Łukowiak, M., Ausich, W., & Baumiller, T. (2020). Bringing planktonic crinoids back to the bottom: Reassessment of the functional role of scyphocrinoid loboliths. Paleobiology, 46(1), 104-122.

Scyfokrynidy (Scyphocrinitidae) to grupa enigmatycznych paleozoicznych liliowców posiadających długą łodygę zakończoną bulwiastą strukturą (tzw. lobolitem), która powszechnie interpretowana jest jako narząd wypornościowy wypełniony gazem. Od ponad wieku uważano, że liliowce te prowadziły planktoniczny tryb życia. Sposób filtracji pokarmu przez scyfokrynidy przyrównywano do mechanizmu działania włoków rybackich: napędzany przez oceaniczne prądy powierzchniowe dryfujący lobolit miałby pełnić rolę holownika ciągnącego łodygę zakończoną koroną złożoną z ramion tych liliowców, które miałby pełnić funkcję sieci filtrujących mikroplankton. W opublikowanej pracy w Paleobiology, której współautorami są pracownicy IP PAN dr hab. P. Gorzelak, mgr. D. Kołbuk oraz dr M. Łukowiak, przedstawiono wyniki modelowania mechaniki płynów, z których wynika, że taki sposób pozyskiwania pokarmu przez te liliowce byłby nieefektywny. W pracy opisano także mikrostrukturę lobolitów, która cechuje się silną porowatością i nie wykazuje szczególnych adaptacji do zapobiegania ewentualnego wycieku gazu. Scyfokrynidy najprawdopodobniej prowadziły epibentoniczny tryb życia a ich lobolit pełnił funkcję specialnej przylgi. Ze względu na długą łodygę tych liliowców ich aparat filtracyjny mógł sięgać najwyżej położonych stref w stosunku do dna morskiego spośród wszystkich epibentosowych organizmów w paleozoiku.


2020.02.26. Z okazji Dnia Dinozaura paleontolog dr hab. Tomasz Sulej, prof. IP PAN wystąpił w programie Dzień Dobry TVN. Zapraszamy do obejrzenia materiału: Dinozaury żyły na terenie Polski. "Pierwszego naszego dinozaura drapieżnego nazwaliśmy Smok Wawelski".


seminarium2020.02.21. Miniseminarium IP PAN (27 lutego 2020, godz. 11:30, w sali konferencyjnej na VI p) dr Krzysztof Owocki wygłosi wykład: "Pierwiastki promieniotwórcze w kościach dinozaurów z Mongolii jako ciekawostka przyrodnicza."






2020.02.06. Konferencja prasowa. W dniu 5 lutego w Muzeum Ewolucji odbyła się konferencja prasowa „Najstarsze na świecie żółwie z Polski, nowy obraz ewolucji”, którą poprowadzili odkrywcy – dr Tomasz Szczygielski, dr hab. Tomasz Sulej, prof. IP PAN oraz dyrektor Instytutu Paleobiologii PAN prof. Jarosław Stolarski. Konferencja połączona była z uroczystym odsłonięciem modelu najstarszego żółwia sprzed 215 mln lat. Materiały prasowe: PAP, TVP III, Wprost, Wyborcza.pl, Onet, RMF FM, TOK FM, Radio Warszawa, Nauka w Polsce.


seminarium2020.01.30. Wykłady Muzeum Ewolucji IP PAN (7 lutego 2020, godz. 14:00, Muzeum Ewolucji, PKiN, Plac Defilad 1, wejście od ul. Świętokrzyskiej) dr Tomasz Szczygielski (Instytut Paleobiologii PAN) wygłosi wykład: „Najstarsze na świecie żółwie z Polski, nowy obraz ewolucji.”





seminarium2020.01.28. Seminarium IP PAN (3 lutego 2020, godz. 11:00, w sali konferencyjnej na VI p) dr Benjamin Adroit wygłosi wykład: "Input from herbivory traces in our understanding of paleoenvironments."






2020.01.16. Projekt NCN: Reakcja za zmiany środowiska i post-industrialna odbudowa populacji otwornic z fiordów Georgii Południowej, sub-Antarktyka

news

Wraz ze schyłkiem 2019 r. zakończyły się prace terenowe na Georgii Południowej gdzie realizowany był projekt NCN Reakcja za zmiany środowiska i post-industrialna odbudowa populacji otwornic z fiordów Georgii Południowej, sub-Antarktyka pod kierownictwem pracownika Instytutu Wojciecha Majewskiego. Badania prowadzone były przede wszystkim w zatokach Cumberland i Stromness. Pogoda dopisała i udało się zebrać pokaźną kolekcję prób powierzchniowych osadów morskich, krótkich rdzeni i danych oceanograficznych, które będą podstawą do dalszych badań. Wyprawy nie udałoby się zorganizować bez pomocy ze strony British Antarctic Survey, instytutu SAERI z Falklandów i zaangażowania Keri i Grega z załogą jachtu Saoirse.


2019




2019.12.18. Publikacja IP PAN —  Kozłowska, A., Bates, D.E.B., Zalasiewicz, J. & Radzevičius, S. 2019. Evolutionary significance of the retiolitine Gothograptus (Graptolithina) with four new species from the Silurian of the East European Platform (Baltica), Poland and Lithuania. Zootaxa 4568: 435-469.

Graptolity (Graptolithina) to kolonijne bezkręgowce planktoniczne, które występowały w oceanach na całej Ziemi w paleozoiku. W sylurze dominowały retiolity, graptolity o siateczkowej budowie tubariów. Retiolity z głębokich wierceń pn.-wsch. Polski należą do jednych z najlepiej rozpoznanych na świecie. Fakt ten potwierdza odkrycie nowych form z grupy gothograptusów, której przedstawiciel Gothograptus nassa, jako jeden z dwóch gatunków graptolitów, pojawił się po kryzysie biotycznym, tzw. wydarzeniu lundgreni. Do tej pory grupa ta była słabo poznana, a w opublikowanej pracy przedstawiono jej zróżnicowanie, zarówno przed jak i po kryzysie. Nowe gatunki znane są jedynie z peleokontynentu Baltika, co wskazuje na ich endemizm.  Gothograptusy są pierwszymi koloniami retiolitów o zakończonym wzroście, czyli określonej liczbie zooidów. Charakterystyczne cechy gothograptusów to obły kształt tubariów zakończonych rurkowatym apendyksem. Dojrzałe kolonie mają dobrze rozwinięte ściany zbudowane z gęstej siateczki. Struktury aperturalne, rozwinięte na beleczce zwanej „geniculum”, mają kształt masywnych daszków zasłaniających otwory aperturalne, lub siateczki, czasem przykrywającej tekę poniżej apertury. W artykule przedstawiona została szczegółowa morfologia tubariów, astogeneza kolonii i analiza powiązań filogenetycznych. Obły kształt tubariów, niewielkie rozmiary, masywne ściany oraz struktury zasłaniające otwory tekalne, mogły mieć wpływ na przeżycie przez tę grupę retiolitów drastycznych zmian środowiska w trakcie kryzysu lundgreni.  

seminarium2019.12.11. Miniseminarium IP PAN (17 grudnia 2019, godz. 12:30, w sali konferencyjnej na VI p) dr hab. Przemysław Gorzelak wygłosi wykład: "Planktoniczne scyfokrynidy sprowadzone na dno."

2019.12.06. Nagroda naukowa prezesa PAN. W dniu 5 grudnia 2019 r. dr hab. Tomasz Sulej, prof. Instytutu Paleobiologii PAN otrzymał Nagrodę naukową prezesa Polskiej Akademii Nauk za wybitne odkrycie badawcze triasowych gadów ssakokształtnych, ogłoszone w prestiżowym czasopiśmie naukowym „Science”. Gratulujemy! (Nagrody naukowe prezesa PAN).


2019.12.06. Stypendium prezesa PAN. W dniu 27 listopada 2019 r. prezes Polskiej Akademii Nauk prof. Jerzy Duszyński przyznał mgr Justynie Słowiak (Instytut Paleobiologii im. Romana Kozłowskiego PAN)  stypendium za wybitne osiągnięcia. Uroczyste wręczenie stypendium oraz nagród naukowych odbędzie się 11 grudnia w Warszawie. Gratulujemy! (Stypendia prezesa PAN dla doktorantów)


2019.11.29. IP PAN w mediach — W Polskim Radiu w Programie II ukazał się wywiad z tegorocznym laureatem stypendium Start 2019 Fundacji na rzecz Nauki Polskiej — dr Tomaszem Szczygielskim zajmującym się badaniem triasowych żółwi z Polski  [link do audycji]


seminarium2019.11.20. Wykład specjalny IP PAN (28 listopada 2019, godz. 17:00, Muzeum Ewolucji, PKiN, Plac Defilad 1, wejście od ul. Świętokrzyskiej) prof. Robert Hołyst (Instytut Chemii Fizycznej PAN) wygłosi wykład: "Ruch, synchronizacja, życie i ewolucja. Tworzenie porządku w żywych komórkach, przypadkowość procesów życia i ich synchronizacja."

2019.11.13. To były największe drapieżniki, jakie żyły na terenie Polski - bardzo ciekawy artykuł w "Crazy Nauka" o odkryciu dr Daniela Tyborowskiego i dr hab. Błażeja Błażejowskiego (Instytut Paleobiologii PAN).  Więcej na temat pliozaurów z Krzyżanowic w Proceedings of the Geologists' Association


seminarium2019.10.24. Miniseminarium IP PAN (30 października 2019, godz. 11:00, sala konferencyjna 6 piętro) mgr Justyna Słowiak (doktorantka Instytutu Paleobiologii PAN) wygłosi wykład: "Osteohistologiczne korelaty gigantyzmu u lądowych owodniowców na przykładzie dinozaurów kaczodziobych."



seminarium2019.10.22. Zapraszamy na wykład profesorski dr hab. Wojciecha Majewskiego (Instytut Paleobiologii PAN) - "Kriosfera a ekosystemy morskiej Antarktyki - refugium glacjalne Morza Rossa." Wykład odbędzie się 28 października o godz. 10.30 w sali konferencyjnej na VI p. [więcej w Seminaria]

2019.10.17 Publikacja IP PAN — Kaźmierczak, J., Kremer, B ., 2019. Pattern of cell division in ~3.4 Ga-old microbes from South Africa. Precambrian Research 331.
W osadach wczesnego prekambru (paleoarchaiku) pasma zieleńcowego Barberton (Republika Południowej Afryki), liczących około 3,4 mld lat, znaleziono i opisano najstarsze komórkowo zachowane skamieniałości mikrobialne. Występujące w dużych skupiskach komórki wykazują oprócz symetrycznych i niesymetrycznych podziałów binarnych, typowych dla bakterii, także obecność sprzężonych i sekwencyjnych podziałów wielokrotnych, typowych dla komórek niektórych kolonijnych sinic (cyjanobakterii) i komórek eukariotycznych. Odkrycie wskazuje na masowe występowanie już na tak bardzo wczesnym etapie historii życia populacji mikrobów o typach podziałów komórkowych cechujących ewolucyjnie późniejsze organizmy, a także, co zadziwiające, typy podziałów przypominające podziały komórek nowotworowych. Badania były współfinansowane z grantu Narodowego Centrum Nauki 2011/03/B/ST10/05534 (BK) oraz programu Homing Plus Fundacji na rzecz Nauki Polskiej (BK).

Rycina: a-f, przykłady podziału komórek sprzed około 3,4 mld lat; g, analogiczne typy podziału komórek u dzisiejszych sinic; skala – dla wszystkich 10 µm
 
2019.07.27. IP PAN w mediach  — W Sobotnim Magazynie Radia TOK FM z Karoliną Głowacką o pterozaurach i początkach lotu rozmawia Daniel Madzia: Pióra powstały 100 mln lat przed ptakami.

2019.07.05. Publikacja IP PAN — Owocki, K., Kremer, B., Cotte, M., Bocherens, H. 2019. Diet preferences and climate inferred from oxygen and carbon isotopes of tooth enamel of Tarbosaurus bataar (Nemegt Formation, Upper Cretaceous, Mongolia), Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology.

Pustynia Gobi (południowa Mongolia) słynie z setek odkryć doskonale zachowanych szkieletów dinozaurów z końca okresu kredowego. Najbardziej znanym ich przedstawicielem jest azjatycki kuzyn słynnego tyranozaura - Tarbosaurus. Badania trwałych izotopów węgla i tlenu ze szkliwa zębów tego dwunastometrowego drapieżnika pozwoliły naukowcom zrekonstruować jego środowisko życia i nawyki żywieniowe. Wyniki badań izotopów tlenu wskazały, że klimat Mongolii 70 milionów lat temu był o 10 stopni cieplejszy i znacznie wilgotniejszy niż obecnie, z dużymi wahaniami opadów w ciągu roku. Dinozaury zamieszkiwały lasy rosnące w klimacie wilgotnym kontynentalnym z surową, suchą zimą i ciepłym wilgotnym latem. Izotopy węgla pokazały natomiast, że Tarbosaurus nie był wybredny w doborze zdobyczy, a w jego menu znajdowały się zarówno długoszyje zauropody, jak i przedstawiciele hadrozaurów potocznie nazy- wanych dinozaurami „kaczodziobymi”.
Badania finansowane z grantu NCN 2012/07/N/ST10/03355


2019.07.01. Publikacja IP PAN Coronado, I., Fine, M., Bosellini, F.R., Stolarski, J. 2019. Impact of ocean acidification on crystallographic vital effect of the coral skeleton. Nature Communications 10: 2896.
Zmiany klimatu (zakwaszanie newsoceanów i globalne ocieplenie) przyczyniają się do wymierania raf koralowych na całym świecie. Zrozumienie tego stanu rzeczy wymaga m.in. rozpoznania  mechanizmów tworzenia przez koralowce wapiennego szkieletu. Ze względu na to, że proces ten odbywa się pod ścisłym biologicznym nadzorem organizmu, poza informacjami pochodzącymi ze środowiska, istotne są sygnały wynikające z fizjologii (tzw. efekt życiowy, vital effect). W opublikowanej pracy po raz pierwszy wykazano związek między zmieniającą się fizjologią koralowców żyjących w zakwaszonym oceanie, a organizacją szkieletu na poziomie atomowym (krystalograficznym). To nowe narzędzie - określane jako krystalograficzny efekt życiowy - pozwala interpretować reakcje koralowców kopalnych na zakwaszenie oceanów w przeszłości geologicznej. Badania finansowane z grantu NCN 2017/25/B/ST10/02221.
seminarium
2019.06.21. Miniseminarium IP PAN  (24 czerwca 2019, godz. 11:00, sala konferencyjna 6 piętro) mgr Maciej Pindakiewicz (doktorant Instytutu Paleobiologii PAN) wygłosi wykład "Feeding convergence among extinct and extant ray-finned fishes – teeth of the herbivorous actinopterygians from the latest Permian of East European Platform".

2019.06.24. Publikacja IP PAN Kremer, B., Kaźmierczak, J., Kempe, S. 2019. Authigenic replacement of cyanobacterially precipitated calcium carbonate by aluminium-silicates in giant microbialites of Lake Van (Turkey). Sedimentology 66: 285–304.
news
Praca przedstawia sukcesję faz mineralnych w matach cyjanobakteryjnych tworzących gigantyczne słupy w strefach wypływu wód gruntowych na dnie największego na Ziemi jeziora sodowego Wan w Turcji. Analizy mikrobiologiczne i mineralogiczne wykazały, że pierwotnie wytrącony przez żywą matę sinicową aragonit jest w trakcie wczesnej diagenezy stopniowo uzupełniany i zastępowany przez autogenicznie wytrącane ziarna glinokrzemianowe. Proces ten jest kontrolowany przez dynamiczną sytuację hydrochemiczną wewnątrz mikrobialitów, w których uboga w Ca2+ i Mg2+ skrajnie alkaliczna woda jeziora miesza się z mniej zasadowymi, lecz bogatymi w te kationy, wodami gruntowymi. Wyjaśnienie tego procesu umożliwia rozpoznanie  wtórnych (diagenetycznych) zmian mineralnych obserwowanych we współczesnych i dawnych węglanowych skałach osadowych. Badania finansowane z grantu 2011/03/B/ST10/05534.
 
seminarium2019.05.15. IP PAN w mediach W Polskim Radiu RDC ukazał się wywiad z tegorocznym laureatem stypendium Start 2019 Fundacji na rzecz Nauki Polskiej — dr Tomaszem Szczygielskim zajmującym sie badaniem triasowych żółwi z Polski  [link do audycji]

seminarium
2019.05.15. W dniu 20 maja 2019, godz. 11:00, sala konferencyjna VI p. prof. Mary T. Silcox (University of Toronto) wygłosi wykład "Fossil evidence for brain evolution in early primates and their kin: moving from form to function".
seminarium
2019.05.13. Miniseminarium IP PAN  (22 maja 2019, godz. 11:30, sala seminraryjna IGiPZ, parter) dr Katarzyna Janiszewska (Instytut Paleobiologii PAN) wygłosi wykład "O niezwykłym przetrwaniu aragonitu w porowatych wapieniach górnej kredy".

seminarium
2019.05.10. W dniu 13 maja 2019, godz. 11:00, sala konferencyjna VI p.
dr Denis Bates (Aberystwyth University) wygłosi wykład "Graptolites: strange plankton of the past".
seminarium
2019.04.04. W dniu 5 kwietnia 2019, godz. 10:30, sala konferencyjna VI p. profesor Philip Currie (Canada Research Chair in Paleobiology) wygłosi wykład "Dinosaur Hunting in Mongolia".
 
List intencyjny2019.03.04. W dniu 28 lutego 2019 dyrektorzy czterech instytutów PAN podpisali list intencyjny w sprawie utworzenia wspólnej Szkoły Doktorskiej
na zasadach zgodnych z obowiązującą obecnie Ustawą o Szkolnictwie Wyższym. Sygnatariuszami listu są dyrektorzy Instytutu Paleobiologii PAN (prof. Jarosław Stolarski), Muzeum i Instytutu Zoologii PAN (dr hab. Tomasz Mazgajski), Instytutu Biologii Ssaków PAN (dr hab. Rafał Kowalczyk), oraz Instytutu Parazytologii PAN (prof. Bożena Moskwa). 

2019.02.15. Publikacja IP PAN B. Błażejowski, P. Gieszcz, A.P. Shinn, R.M. Feldmann, E. Durska 2019. Environment deterioration and related fungal infection of Upper Jurassic horseshoe crabs with remarks on their exceptional preservation. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology 516: 336–341.
newsInterdyscyplinarne badania późnojurajskiego ekosystemu z kamieniołomu Owadów-Brzezinki, obejmujące m.in. paleoekologię, tafonomię zespołów biotycznych, mikropaleobotanikę, geochemię izotopową wraz z analizą mikrofacjalną, oraz analizę mikrodrążeń na pancerzach skrzypłoczy, pozwoliły na stworzenie scenariusza paleośrodowiskowego opisującego warunki życia wokół laguny sprzed 148 milionów lat. Świetny stan zachowania stawonogów umożliwił wnikliwy opis wnoszący istotny wkład w poznanie historii tej fascynującej grupy zwierząt. 

2019.02.13. Publikacja IP PAN K. Hryniewicz, A. Amano, M.A. Bitner, J. Hagström, S. Kiel, A.A. Klompmaker, T. Mörs, C.M. Robins, A. Kaim 2019. A late Paleocene fauna from shallow-water chemosynthesis-based ecosystems, Spitsbergen, Svalbard. Acta Palaeontologica Polonica 64: 101–141.
news
Wokół podmorskich źródeł węglowodorów (ang. methane seep) tworzą się niezwykłe ekosystemy, wspierane przez chemosyntezę a nie fotosyntezę. W ostatnich latach opisano wiele nowych odkryć skamieniałości z takich środowisk. Jednak w niektórych epokach geologicznych są one wyjątkowo rzadkie, z paleocenu dotychczas znane było pojedyncze stanowisko z Kalifornii. Międzynarodowy zespół, w skład którego weszli pracownicy Instytutu Paleobiologii PAN badał i zinterpretował wyjątkowo bogatą  faunę z paleoceńskich źródeł węglowodorowych Szpicbergenu. Opisano wiele nowych gatunków oraz wykazano, że część z nich, typowa dla kredy, mogła przetrwać w tym środowisku wielkie wymieranie kreda-trzeciorzęd/paleogen.

2019.02.10. Publikacja IP PAN D. Kołbuk, P. Dubois, J. Stolarski, P. Gorzelak 2019. Effects of seawater chemistry (Mg2+/Ca2+ ratio) and diet on the skeletal Mg/Ca ratio in the common seanews urchin Paracentrotus lividus. Marine Environmental Research 145: 22-26.
Stosunek jonów magnezowych do wapniowych (Mg2+/Ca2+) w szkieletach dobrze zachowanych kopalnych szkarłupni (m.in. jeżowców) jest wykorzystywany do odtwarzania chemizmu dawnych oceanów.  Eksperyment na dzisiejszych jeżowcach news wykazał, że na skład chemiczny ich szkieletu wpływ ma nie tylko skład wody morskiej, ale również dieta, która może być wzbogacona lub zubożona w jony Mg2+. Odkrycie to rzuca nowe światło na dotychczasowe inter-pretacje chemizmu paleooceanów  wykorzystujące Mg/Ca ze szkieletów szkarłupni.


ARCHIWUM AKTUALNOŚCI 2006 - 2018