Aktualności

2021

2021.07.21.
W dniu 21.07.2021 r. odbyło się spotkanie z pracownikami Instytutu dotyczące ubiegania się Instytutu Paleobiologii PAN o wyróżnienia HR Excellence in Research. Na spotkaniu Pani dr Justyna Słowiak przedstawiła prezentację na temat założeń planowanego wdrożenia oraz korzyści płynących z uzyskania wyróżnienia.
news

2021.07.08. Międzynarodowa współpraca IP PAN. W rozmowach Dyrekcji IP PAN z J.E. Ambasadorem Nadzwyczajnym i Pełnomocnym Mongolii Panem Dorj Barkhasem omówiono otwierające się możliwości ożywienia współpracy paleontologów z obu krajów. "Złotym wiekiem" tej współpracy były wspólne wyprawy na pustynie Gobi w latach 60tych i 70tych ubiegłego stulecia. Obecny program badawczy Instytutu oraz dzisiejsze możliwości technicze pozwalają stworzyć nową platformę tej współpracy.


2021.07.06. Publikacja IP PAN — Drake J., Malik A., Popovits Y., Oshra S., Stolarski J., Tchernov D., Sher D., Mass T. 2021. Physiological and transcriptomic variability indicative of differences in key functions within a single coral colony. Frontiers of Marine Science 8: 685876,
doi: 10.3389/fmars.2021.685876.

news

Kolonie koralowców Scleractinia tworzone są przez identyczne pod względem genetycznym osobniki (polipy). W zależności od położenia w kolonii na poszczególne polipy oddziałują inaczej takie czynniki środowiska jak światło, prędkość strumienia wody niosącej składniki odżywcze, itp. Publikacja zawiera wyniki wysokorozdzielczych badań tkanek, szkieletu oraz ekspresji genów polipów z wielu regionów pojedynczej kolonii koralowca Stylophora pistillata. Zaobserwowano różne odpowiedzi transkrypcyjne zarówno u gospodarza, jak i symbiotycznych bruzdnic w zależności od położenia polipów w kolonii. Na przykład polipy znajdujące się na zakończeniach rozgałęzień kolonii wykazują dużo większą aktywność biomolekularnych mechanizmów biomineralizacji, co może być przyczyną drobnych różnic w budowie mikrostrukturalnej koralitów wzdłuż gałęzi kolonii. Podobny model koordynacji procesów fizjologicznych na poziomie kolonii mógł dotyczyć również kopalnych, znanych przynajmniej od eocenu przedstawicieli Stylophora.


2021.07.05. Publikacja IP PAN — Kaim, A., Little, C.T.S., Kennedy, W.J., Mears, E.M. and Anderson
L.M. 2021. Late Cretaceous hydrothermal vent communities from the Troodos Ophiolite, Cyprus: Systematics and evolutionary significance. Papers in Palaeontology published online.
 
Współczesne ekosystemy źródeł hydrotermalnych to zespoły organizmów żyjące w głębiach oceanicznych wokół siarczkowych struktur przypominających kominy. Zespoły te pobierają energie życiową z procesów chemosyntetycznych. Badania molekularne wykazują że wiele z tych zwierząt powstało w kredzie i kenozoiku. Jednak ich zapis kopalny jest wyjątkowo ubogi. W całym Mezozoiku znane są jedynie dwa stanowiska ze skamieniałościami innymi niż rurki wieloszczetów. Najbogatsza grupa stanowisk pochodzi z późnokredowego ofiolitu na Cyprze. Oprócz rurek wieloszczetów występują liczne ślimaki z grupy abyssochrysoidów charakterystyczne dla współczesnych zespołów chemosyntetycznych. Wszystkie znalezione w cypryjskich siarczkach gatunki i jeden rodzaj (Cyprioconcha) są nowe dla nauki. Natomiast rodzaje Desbruyeresia, Hokkaidoconcha, Ascheria i Paskentana mają na Cyprze swoje pierwsze kopalne wystąpienia w zespołach źródeł hydrotermalnych.


seminarium2021.06.23. Miniseminarium IP PAN
30 czerwca 2021 (środa), o godz. 11:00, na platformie internetowej zoom prof. Jarosław Stolarski wygłosi wykład: "Biomineralna pamięć koralowców."









2021.06.22. Publikacja IP PANSłowiak J., Szczygielski T., Rothschild B. M., & Surmik D. 2021. Dinosaur senescence: a hadrosauroid with age‑related diseases brings a new perspective of “old” dinosaurs. Scientific Reports 11: 11947.

news

Stare dinozaury są bardzo rzadkie w zapisie kopalnym. Badanie skupia się na szczątkach największego osobnika Gobihadros mongoliensis. Na paliczku oraz kręgach zidentyfikowano złogi pirofosforanu wapnia (CPPD), po raz pierwszy u dinozaurów. Zmiany takie są wyjątkowo rzadkie u młodych zwierząt; u ludzi CPPD pojawia się zwykle po 55 roku życia. Obecność tej patologii, jej pierwotny (nie pourazowy) charakter, wielkość zwierzęcia oraz cechy kości długich wskazują na podeszły wiek badanego osobnika. Szczątki pozwoliły na rewizję cech wskazujących na podeszły wiek u dinozaurów.
Informacje prasowe:
Polskie Radio I Polscy naukowcy pierwsi na świecie zaobserwowali oznaki starości u dinozaura
TOKFM.pl Z kości dinozaurów naukowcy wyczytują, na co chorowały te prehistoryczne gady



seminarium2021.06.10. Studencki Obóz Poszukiwawczy
Instytut Paleobiologii PAN zaprasza wszystkich studentów kierunków geologicznych i biologicznych na Studencki Obóz Poszukiwawczy, który odbędzie się w kamieniołomie Owadów-Brzezinki w dniach 19-23 lipca 2021 roku. [więcej szczegółów]
Chętnych prosimy o przysłanie listu motywacyjnego do 5 lipca na adres: bblazej@twarda.pan.pl.
Zapraszamy!


2021.06.10. Konkurs „Ma thèse en 180 secondes - finale Europe Centrale”
Doktorantka naszego Instytutu, Mgr Dorota Kołbuk, laureatka polskiej edycji konkursu „Ma thèse en 180 secondes” zajęła 3. miejsce w finałowej edycji konkursu w Europie środkowej (finale Europe Centrale), organizowanego przez Ośrodek Kultury Francuskiej UW wspólnie z Instytutem Francuskim w Polsce, Wallonie-Bruxelles International i partnerami wydarzenia. W ramach konkursu doktoranci z Węgier, Austrii, Słowacji, Czech i Polski mieli 3 minuty, aby zaprezentować przed jury i publicznością temat swojego doktoratu w języku francuskim i z wykorzystaniem tylko jednego slajdu. [Link do prezentacji]
Gratulujemy!


2021.06.08.
W dniu 5 czerwca 2021 r. zmarł Pan Wojciech Skarżyński, wieloletni i zasłużony pracownik Instytutu Paleobiologii PAN [nekrolog].
Z głębokim smutkiem żegnamy naszego kolegę.

2021.06.08. Publikacja IP PANŁucja Fostowicz-Frelik, Sergi López-Torres, Qian Li. 2021. Tarsal morphology of ischyromyid rodents from the middle Eocene of China gives an insight into the group's diversity in Central Asia. Scientific Reports 11.

news

W pracy omawiamy kości stępu trzech gatunków gryzoni z rodziny Ischyromyidae ze środkowego eocenu północnych Chin (Mongolia Wewnętrzna). Grupa ta obejmuje najwcześniejsze gryzonie właściwe, znane od paleocenu Ameryki Północnej. Po raz pierwszy opisujemy kości ischyromyidów z Chin; z punktu widzenia morfologii należały one do form naziemnych, nie przystosowanych do szybkiego ruchu (podobnie jak dzisiejsze jeżozwierze). Nasze badania sugerują, że ischyromyidy mogły pojawić się w Chinach we wczesnym eocenie wskutek migracji bezpośrednio z Ameryki Północnej, w przeciwieństwie do form znanych z Indii.


2021.05.24.

Projekty NCN
W dniu 20 maja 2021 roku Narodowe Centrum Nauki przedstawiło listy rankingowe projektów zakwalifikowanych do finansowania w ramach konkursów ogłoszonych przez NCN. Naukowcy z Instytutu Paleobiologii uzyskali finansowanie na realizację 4 projektów badawczych w ramach konkursu OPUS 20 i Preludium BIS.
Prof. dr hab. Jarosław Hubert Stolarski uzyskał 1 963 028 zł na realizację projektu „Paleoproteomika otolitów ryb kopalnych" (w ramach konsorcjum Instytutu Paleobiologii z Politechniką Wrocławską),
dr hab. Błażej Adam Błażejowski uzyskał 472 372 zł na realizację projektu „Późnojurajskie odizolowane środowiska płytkowodnej platformy węglanowej NW i NE obrzeżenia Gór Świętokrzyskich jako miejsca występowania niezwykłych skamieniałości",
dr hab. Tomasz Jarosław Sulej uzyskał 541 680 zł na realizację projektu „Podjęcie próby rozwiązania zagadki trybu życia długoszyjego triasowego gada Tanystropheus" oraz
dr Tomasz Edward Szczygielski uzyskał 915 660 zł na realizację projektu „Zagadka Chelonipus ispp.: środkowotriasowe żółwie czy konwergencja lokomotoryczna?"
Serdecznie gratulujemy!


2021.05.10. Publikacja IP PAN — Bindellini, G., Wolniewicz, A. S., Miedema, F., Scheyer, T. M. and Dal Sasso, C. 2021. Cranial anatomy of Besanosaurus leptorhynchus Dal Sasso & Pinna, 1996 (Reptilia: Ichthyosauria) from the Middle Triassic Besano Formation of Monte San Giorgio, Italy/Switzerland: taxonomic and palaeobiological implications. PeerJ: 11179.

news

Besanosaurus leptorhynchus to dużych rozmiarów ichtiozaur, należący do grupy szastazaurydów. Został on pierwotnie opisany w 1996 roku na podstawie pojedynczego, kompletnego okazu znalezionego w skałach środkowego triasu (formacja Besano) odsłoniętych w pobliżu miejscowości Besano we Włoszech, u podnóża Monte San Giorgio. Czaszka tego okazu uległa silnej kompresji, co powodowało duże trudności w rekonstruowaniu jej anatomii. Jednak międzynarodowy zespół naukowców zlokalizował w muzeach w Mediolanie, Zurychu oraz Tybindze kolejne, nieopisane do tej pory skamieniałości należące do B. leptorhynchus, które pomogły zrekonstruować anatomię czaszki tego gatunku z dużą dokładnością. Ponadto, okazało się, że Mikadocephalus gracilirostris, do tej pory uważany jako odrębny gatunek ichtiozaura pochodzący z Monte San Griorgio, nie różni się anatomicznie w sposób znaczący od B. leptorhynchus. W konsekwencji, dwa skamieniałe okazy opisane poprzednio jako M. gracilirostris zostały przypisane do B. leptorhynchus.


2021.05.10. IP PAN na 24. Pikniku Naukowym
Instytut Paleobiologii PAN zaprasza na film "Bieguny Klimatu".








seminarium2021.04.28. Miniseminarium IP PAN
5 maja 2021 (środa), o godz. 12:00, na platformie internetowej zoom prof. dr hab. Anna Kozłowska wygłosi wykład: "Trendy ewolucyjne retiolitów (Graptolithina) w homerze, na podstawie nowego materiału z Polski."








2021.04.15. Publikacja IP PAN — Jakubowicz M., Agirrezabala, L.M., Dopieralska, J., Siepak, M., Kaim, A., and Belka, Z. 2021. The role of magmatism in hydrocarbon generation in sedimented rifts: a Nd isotope perspective from mid-Cretaceous methane-seep deposits of the Basque-Cantabrian Basin, Spain. Geochimica et Cosmochimica Acta, doi.org/10.1016/j.gca.2021.03.025.
 
W artykule potwierdzono przydatność izotopów neodymu (w połączeniu z analizą pierwiastków ziem rzadkich oraz izotopów węgla i tlenu) do śledzenia migracji wód, które weszły w interakcje z intruzją magmową, a następnie, razem z metanem powstałym z organiki w basenie sedymentacyjnym (w procesie termogenezy) były odpowiedzialne za utworzenie węglanów autogenicznych w miejscu ich wypływu z dna oceanu (tzw. źródła węglowodorowe). Używając tego narzędzia geochemicznego zbadano cztery wystąpienia osadów źródeł węglowodorowych w Basenie Baskijsko-Kantabryjskim (północna Hiszpania) odtwarzając sposób ich powstania w trakcie interakcji intruzji magmowych oraz płynów i materii organicznej z grubej pokrywy osadowej. Powstanie takich źródeł pozwoliło na utworzenie bogatych chemosyntetycznych zespołów faunistycznych na dnie głębokiego morza które zwykle pozostaje ubogie w życie biologiczne.




2021.04.14. Publikacja IP PANBitner, M.A. & Gerovasileiou, V. 2021. Taxonomic composition and assemblage structure of brachiopods from two submarine caves in the Aegean Sea, Eastern Mediterranean. The European Zoological Journal, 88 (1), 316–327, doi.org/10.1080/24750263.2021.1887947.

news

Ramienionogi (Brachiopoda) są grupą osiadłych, wyłącznie morskich bezkręgowców, posiadających muszlę zbudowaną z dwóch skorupek. Preferują one środowiska kryptyczne, takie jak jaskinie podmorskie. W naszej pracy zbadaliśmy skład taksonomiczny oraz strukturę populacji ramienionogów z dwóch jaskiń podmorskich, Fara and Agios Vasilios na Morzu Egejskim. Stwierdziliśmy obecność 6 gatunków, wśród których dominującym w obu jaskiniach jest Argyrotheca cuneata (Risso, 1826), a Tethyrhynchia mediterranea Logan, 1994, gatunek występujący wyłącznie w jaskiniach, jest notowany po raz pierwszy z tej części Morza Śródziemnego. Liczebność oraz zróżnicowanie gatunkowe brachiopodów wzrasta wraz z odległością od wlotu jaskini.


2021.04.09. Publikacja IP PAN — Czepiński Ł., Dróżdż D., Szczygielski T., Tałanda M., Pawlak W., Lewczuk A., Rytel A. & Sulej T. 2021. — An Upper Triassic terrestrial vertebrate assemblage from the forgotten Kocury locality (Poland) with a new aetosaur taxon. Journal of Vertebrate Paleontology,
DOI: 10.1080/02724634.2021.1898977.

news

Historyczne stanowisko w Kocurach dostarczyło pierwszych pewnych szczątków dinozaurów z Polski, Velocipes guerichi von Huene, 1932, ale szybko popadło w zapomnienie. Niedawne ponowne badania doprowadziły jednak do odkrycia nowych skamieniałości późnotriasowych kręgowców, w tym ryb dwudysznych, żółwi i nowego aetozaura, Kocurypelta silvestris. Ten nowy gatunek prezentuje nietypową anatomię czaszki, ale dość typowy pancerz skórny. Wskazuje to na potrzebę ponownej rewizji taksonomii aetozaurów, która w znacznym stopniu opiera się o cechy pancerza skórnego.







2021.04.02. Publikacja IP PAN — Kozłowska A. & Bates D. 2021. — Papiliograptus retimarginatus n. sp., a new retiolitid (Graptolithina) from the praedeubeli/deubeli Biozone (upper Homerian, Wenlock, Silurian), the recovery phase after the lundgreni Extinction Event. Comptes Rendus Palevol 20 (12): 199-206.
 
Retiolity stanowią wyjątkową grupę planktonowych graptolitów (wymarła podgromada pióroskrzelnych) o siateczkowatym szkielecie kolonii zbudowanym z kolagenu, czyli substancji białkowej. Nowy retiolit został odkryty w głębokim wierceniu bałtyckiej części platformy wschodnioeuropejskiej, w Polsce. Papiliograptus retimarginatus Kozłowska & Bates, 2021 pojawił się w pierwszej fazie odradzania się planktonu po wielkim wymieraniu sylurskim (tzw. wydarzenie lundgreni). Jest to forma wyjątkowa, posiadająca duże wachlarzowate struktury umożliwiające unoszenie się kolonii w toni wodnej. Ich wykształcenie bezpośrednio po wymieraniu świadczy o wielkich zdolnościach adaptacyjnych retiolitów i jest dowodem na spokojne warunki epikontynentalnego morza paleokontynentu Baltika.



2021.03.22. Konkurs „Ma thèse en 180 secondes”
Doktorantka naszego Instytutu, Mgr Dorota Kołbuk zajęła 1. miejsce w polskiej edycji konkursu „Ma thèse en 180 secondes”, organizowanego przez Ośrodek Kultury Francuskiej UW wspólnie z Instytutem Francuskim w Polsce, Wallonie-Bruxelles International i partnerami wydarzenia. W ramach konkursu uczestnicy mieli 3 minuty, aby zaprezentować przed jury i publicznością temat swojego doktoratu w języku francuskim i z wykorzystaniem tylko jednego slajdu. [Link do prezentacji]
Gratulujemy!


2021.03.18. Publikacja IP PANFrankowiak, K., Roniewicz, E., Stolarski, J. 2021. Photosymbiosis in Late Triassic scleractinian corals from the Italian Dolomites. PeerJ 9:e11062, doi:10.7717/peerj.11062

news

Triasowe koralowce z włoskich Dolomitów (karnik, ok. 230 milionów lat temu) stanowią spektakularne świadectwo rozwoju pierwszych raf koralowych w oceanie Tetydy. Ich wyjątkowość podkreśla doskonały stan zachowania (pierwotna, aragonitowa mineralogia szkieletu) co pozwala na ich badanie metodami znanymi dla szkieletów koralowców dzisiejszych. W pracy wykazano, że sygnały stabilnych izotopów węgla i tlenu w szkieletach koralowców z karniku nie wykazują wzajemnej korelacji, co jest charakterystyczne dla dzisiejszych koralowców symbiotycznych (zooksanetelowych); za symbiozą form triasowych przemawia również regularność linii przyrostowych u większości badanych przedstawicieli. Powszechność symbiozy z glonami koralowców w triasie jest prawdopodobnie ewolucyjną odpowiedzią na oligotroficzne warunki ówczesnych oceanów i przyczyną masowego rozwoju raf pod koniec triasu.


seminarium2021.03.11. Miniseminarium IP PAN
17 marca 2021 (środa), o godz. 14:00, na platformie internetowej zoom dr Daniel Madzia wygłosi wykład: "Zęby Mosasauridae z górnej kredy Europy jako morfologiczne, mikrostrukturalne i izotopowe nośniki informacji taksonomicznej oraz ekologicznej."






2021.03.09. PLOS Biology
Profesor Jerzy Dzik, którego niemal cały dorobek naukowy afiliowany jest przy Instytucie Paleobiologii PAN, został zaliczony do grona najbardziej wpływowych naukowców świata według zestawienia opublikowanego w magazynie PLOS Biology. Opublikowany ranking oparty jest na cytowaniach (oraz pokrewnych wskaźnikach) dorobku naukowego dostępnego w bazie Scopus.
Serdecznie gratulujemy!


2021.03.08. Muzeum Ewolucji
Instytut Paleobiologii PAN podjął współpracę dotyczącą rozwoju Muzeum Ewolucji IPal PAN ze znanym popularyzatorem nauki, twórcą kanału na Youtube "Uwaga! Naukowy Bełkot" panem Dawidem Myśliwcem. W planach wiele mniejszych i większych przedsięwzięć, ale już pierwsze z nich ma szansę zakończyć się sukcesem. Zapraszamy na "Opowieść Protoceratopsa".


2021.02.24. Publikacja IP PANGorzelak P. (2021). Functional Micromorphology of the Echinoderm Skeleton (Elements of Paleontology). Cambridge: Cambridge University Press. p. 1-42. Online ISBN: 9781108893886

news

W pracy przeglądowej pt.: „Functional Micromorphology of the Echinoderm Skeleton” opublikowanej w serii monograficznej "Elements of Paleontology" wydawnictwa Cambridge University Press dokonano przeglądu stanu wiedzy na temat mikrostruktury szkieletu szkarłupni ze szczególnym uwzględnieniem jego znaczenia funkcjonalnego. Praca została opublikowana w ramach serii "Echinoderm Paleobiology", której poświęcony będzie również cykl wykładów organizowany przez the Paleontological Society podczas konferencji "GSA 2021 Annual Meetings" Amerykańskiego Towarzystwa Geologicznego.


2021.02.22. Publikacja IP PAN — Wolniewicz, A.S and Fostowicz-Frelik, Ł. 2021. CT-informed skull osteology of Palaeolagus haydeni (Mammalia: Lagomorpha) and its bearing on the reconstruction of the early lagomorph body plan. Frontiers in Ecology and Evolution 9:634757


news


Palaeolagus z eocenu i oligocenu Ameryki Północnej to wczesny zajęczak, którego anatomia była prawdopodobnie zbliżona do anatomii hipotetycznego wspólnego przodka współczesnych zajęczaków – zającowatych (zajęcy i królików) oraz szczekuszek. Mimo iż Palaeolagus został po raz pierwszy opisany prawie 150 lat temu i znany jest z wielu dobrze zachowanych okazów, szczegóły budowy jego czaszki pozostawały słabo poznane z powodu braku możliwości preparacji małych, delikatnych skamieniałości. Używając mikrotomografii komputerowej i obrazowania 3D, w nowej pracy zrekonstruowano wiele nieznanych wcześniej szczegółów budowy czaszki Palaeolagus, w tym kości podniebienia i podstawy czaszki. Nowe dane anatomiczne pozwolą lepiej poznać morfologię wczesnych zajęczaków oraz stworzą podstawę do dalszych badań pokrewieństw ewolucyjnych w obrębie zajęczaków i siekaczowców.


2021.02.19. IP PAN w mediach
W czeskim programie Hyde Park Civilizace dr Daniel Madzia z Instytutu Paleobiologii PAN wypowiadał się na temat swojej pracy badawczej paleontologa. Zapraszamy do obejrzenia materiału (Česká televize) Hyde Park Civilizace: Vladimír Socha, Daniel Madzia.


seminarium2021.02.19. Miniseminarium IP PAN
24 lutego 2021 (środa), o godz. 14:00, na platformie internetowej zoom dr Andrzej Wolniewicz wygłosi wykład: "CT-informed skull osteology of Palaeolagus haydeni (Mammalia: Lagomorpha) and its bearing on the reconstruction of the early lagomorph body plan."





2021.02.05. Publikacja IP PAN — Sachs, S., Lindgren, J., Madzia, D. & B.P. Kear. 2021. Cranial osteology of the mid-Cretaceous elasmosaurid Thalassomedon haningtoni from the Western Interior Seaway of North America. Cretaceous Research: 104769. doi:10.1016/j.cretres.2021.104769

news

Plezjozaury z grupy elasmozaurów były kredowymi gadami morskimi o niezwykle długich szyjach, których szkielet zawierał nawet ponad 70 kręgów szyjnych (najwięcej ze wszystkich znanych kręgowców żyjących na Ziemi). Thalassomedon haningtoni to jeden z najlepiej zachowanych elasmozaurów, jakie dotychczas opisano. W przeciwieństwie do większości innych skamieniałości elasmozaurów, zarówno okaz typowy (holotyp), jak i drugi okaz – oba odkryte w środkowym cenomanie (górna kreda) Ameryki Północnej – są reprezentowane przez kompletne czaszki oraz szkielety pozaczaszkowe. Nowa publikacja obejmuje szczegółowy opis osteologii czaszek T. haningtoni i bada jego powiązania filogenetyczne z innymi elasmozaurami. T. haningtoni jest przedstawicielem linii ewolucyjnej zamieszkującej tzw. Morze Środkowego Zachodu w późnej kredzie.

2021.01.22. Publikacja IP PAN — Madzia, D., Szczygielski, T., and Wolniewicz, A.S. 2021. The giant pliosaurid that wasn’t—revising the marine reptiles from the Kimmeridgian, Upper Jurassic, of Krzyżanowice, Poland. Acta Palaeontologica Polonica 66. doi:10.4202/app.00795.2020

news

Rewizja gadów morskich z późnej jury Krzyżanowic wykazała, że szczęki zidentyfikowane poprzednio jako „pliozaur”, są tak naprawdę materiałem historycznym znacznie mniejszego krewniaka krokodyli o niepewnym pochodzeniu. Skamieniałości żółwi opisane niedawno jako nowe, również okazały się być w całości materiałem historycznym. Domniemany ząb ogromnego, morskiego krewniaka krokodyli (innego niż ten, którym okazał się być „pliozaur”), jest kilkumilimetrowym ząbkiem należącym najprawdopodobniej do niewielkiej ryby. Różnorodność gadów morskich ze stanowiska w Krzyżanowicach i jego znaczenie dla naszego rozumienia ewolucji i migracji gadów morskich w okresie jury zostały zatem uprzednio mocno wyolbrzymione, a większość skamieniałości opisanych jako nowe była w zbiorach muzealnych od dziesiątek lat.
Informacje prasowe:
Wyborcza.pl Spór o potwora z Polski. Czy te zęby mogą kłamać?

2021.01.14. Publikacja IP PAN — Březina, J., Ivanov, M. & D. Madzia. 2020. Structural pattern in the tusks of the Miocene mammutid Zygolophodon turicensis and its utility in the taxonomy of elephantimorph proboscideans. Historical Biology. doi:10.1080/08912963.2020.1853720
 
Przekroje poprzeczne ciosów wszystkich trąbowców z grupy Elephantimorpha charakteryzują się obecnością siatkowych struktur zwanych wzorem Schregera. Cecha ta jest zwykle używana do odróżnienia ciosów słoni od mamutów. Nowa publikacja zawiera pierwszy szczegółowy opis tej struktury u neogeńskiego elefantimorfa (gatunku Zygolophodon turicensis). Wyniki wskazują na to, że wygląd wzoru Schregera u przedstawicieli Elephantimorpha nie jest związany z kształtem ciosów i prawdopodobnie nie odzwierciedla związków filogenetycznych w ramach tej grupy. Mimo to, jego charakter pozostaje przydatny do identyfikacji poszczególnych gatunków.


Rycina: Różnorodność zakrzywienia linii Schregera (wchodzących w skład wzoru Schregera) wśród przedstawicieli Elephantimorpha oraz typ wzoru Schregera występujący u badanego gatunku Zygolophodon turicensis.


2021.01.07. Publikacja IP PAN — Malik,A., Einbinder,S., Martinez,S., Tchernov, D., Haviv,S., Peled,Y., Almuly,R., Zaslansky,P., Polishchuk, I., Pokroy, B., Stolarski, J., Mass, T. 2021. Molecular and skeletal fingerprints of scleractinian coral biomineralization: From the sea surface to mesophotic depths. Acta Biomaterialia 120:263-276, doi: 10.1111/gcb.14912

news

Praca jest pierwszą kompleksową analizą zmian ekspresji genów, w tym genów określanych jako „zestaw narzędzi” biomineralizacyjnych i próbą ich powiązania ze zmianami mikrostruktury i cech krystalograficznych szkieletu koralowca Stylophora pistillata wzdłuż gradientu głębokości (od 5 do 60 m). Na genetyczną regulację szlaków biomineralizacji koralowca wzdłuż gradientu głebokości wskazują charakterystyczne zmiany mikrostrukturalne. Na przykład, u form płytkowodnych zaobserwowano zwiększone tworzenie się regionów szybkiego wzrostu (RAD, tradycyjne centra kalcyfikacji) czemu odpowiadała zwiększona regulacja genów g11644 i g12678, produktami ekspresji których są białka CARP1 (stowarzyszone z RAD) i CARP3. Badania dostarczają molekularnych i fizjologicznych podstaw interpretacji zmienności niektórych cech mikrostrukturalnych i krystalograficznych szkieletu koralowców, które mogą być obserwowane w zapisie kopalnym.
[Badania częściowo finansowane z grantu NCN 2017/25/B/ST10/02221].

2020

2020.12.31. Publikacja IP PAN — Bosellini, F., Stolarski, J., Papazzoni, C.A., Vescogni, A. 2020. Exceptional development of dissepimental coenosteum in the new Eocene scleractinian coral genus Nancygyra (Ypresian, Monte Postale, NE Italy). Bollettino della Società Paleontologica Italiana 59(3):291-298, doi:10.4435/BSPI.2020

news

Szkielet kolonijnych koralowców Scleractinia tworzą zarówno poszczególne osobniki (polipy) jak łaczące je tkanki miękkie czyli tzw. cenosark. W wyniku różnych strategii wzrostu koralowców, powstają kolonie o dominującym udziale koralitów, czyli struktur szkieletowych polipów lub kolonie ze znaczącym udziałem szkieletu tworzonego przez cenosark, czyli cenosteum. W pracy opisany został nowy rodzaj i gatunek koralowca z Eocenu Włoch - Nancygyra dissepimentata - o ekstremalnie rozbudowanym pęcherzykowatym cenosteum obejmującym ok. 60-80% objetosci kolonii. Badania eksperymentalne wskazują, że pęcherzykowaty szkielet wzrasta bardzo szybko, dlatego tworzenie kolonii o takiej strukturze może być skuteczną strategią konkurowania o podłoże w środowisku raf koralowych.

2020.12.30. Publikacja IP PAN — Machalski, M. 2021.Correlation of shell and aptychus growth provides insights into the palaeobiology of a scaphitid ammonite. Palaeontology, 64, 2, 225-247. doi.org/10.1111/pala.12519

news

Skafity to spektakularna grupa heteromorficznych amonitów o częściowo rozkręconej muszli. Należą one do najliczniejszych i najlepiej zbadanych amonitów późnej kredy, jednak wiele aspektów ich paleobiologii nie zostało dotąd wyjaśnionych. Po raz pierwszy w badaniach skafitów zidentyfikowano stadia wzrostowe na ośródkach i aptychach (wapienne osłony szczęk) skafita z gatunku Hoploscaphites constrictus z utworów górnej kredy Polski. Korelacja wzrostu muszli oraz aptycha pozwoliła na ustalenia dotyczące tempa wzrostu, wieku osiąganego przez dorosłe osobniki, a także funkcji aptycha u tych amonitów. Projekt finansowany w ramach grantu NCN (2015/19/B/ST10/02033).


2020.12.28. Publikacja IP PAN — Salamon MA, Ausich WI, Brachaniec T, Płachno BJ, Gorzelak P. 2020. Uncovering the hidden diversity of Mississippian crinoids (Crinoidea, Echinodermata) from Poland. PeerJ 8:e10641;
 
W pracy opisano karbońskie liliowce pochodzące z różnych obszarów Polski (Góry Świętokrzyskie, Górny Śląsk, Wyżyna Krakowsko-Częstochowska). Znalezione skamieniałości zachowane są w postaci fragmentów łodyg oraz, co rzadkie, kielichów i koron. Pomimo tego, że precyzyjne oznaczenie taksonomiczne tych znalezisk nie było możliwe, stanowią one ważne świadectwo dużego zróżnicowania liliowców we wczesnym karbonie w tych rejonach.










2020.12.22. Publikacja IP PAN — Heřmanová, Zuzana, Kvaček, Jiří, Dašková, Jiřina, and Halamski, Adam T. 2020. Plant reproductive structures and other mesofossils from Coniacian/Santonian of Lower Silesia, Poland. Palaeontologia Electronica, 23 (3): a61.
 
Tematem pracy są mezoskamienałości, czyli szczątki kopalne zbyt małe, by móc je zbierać w terenie, a zbyt duże dla standardowej metodologii mikropaleontologicznej. Z Rakowic Małych i Żeliszowa (Dolny Śląsk, okolice Lwówka Śl. i Bolesławca) czesko-polski zespół opisał mezoskamieniałości roślinne: kwiaty i owoce wymarłych krewniaków dzisiejszych dębów i orzechów, gałązki iglastych, zarodniki (megaspory) widliczek; znaleziono też jaja owadów. Wiek tego zespołu kopalnego wynosi ok. 86 milionów lat (kreda, przełom koniaku i santonu).


Rycina: Ricinospora sp. (megaspora widliczek); koniak-santon, Rakowice Małe, Dolny Śląsk.


2020.12.21. Publikacja IP PAN — Łukowiak, M. 2020. Utilizing sponge spicules in taxonomic, ecological and environmental reconstructions: a review. PeerJ;
 
Gąbki należą do najstarszych filogenetycznie organizmów wielokomórkowych na Ziemi. Większość gąbek wytwarza drobne elementy szkieletowe określane jako igły (spikule), którą moga zachowywać się w stanie kopalnym i które są przydatne w badaniach taksonomicznych tych organizmów. Po śmierci gąbki, igły zostają włączone do osadu a ich zapis kopalny służy do rekonstrukcji zespołów gąbkowych. Igły są również nośnikami informacji ekologicznych i środowiskowych. Specyficzne wymagania niektórych gąbek można wykorzystać do interpretacji środowiska, w którym żyły. Z kolei izotopy krzemu uzyskiwane z igieł są wykorzystywane do odtwarzania poziomu kwasu krzemowego w morzach. Artykuł jest przeglądem stanu wiedzy na temat wykorzystania igieł gąbek, a także wskazuje istotne luki i możliwości ich wypełnienia.



2020.12.16. Publikacja IP PAN — Stolarski, J., Coronado, I., Murphy, J.G., Kitahara, M.V., Janiszewska, K., Mazur, M., Gothmann, A.M., Bouvier, A.S., Marin-Carbonne, J., Taylor, M.L., Quattrini, A.M., McFadden, C.S., Higgins, J.A., Robinson, L.F., Meibom, A. 2020. A modern scleractinian coral with a two-component calcite-aragonite skeleton. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 10.1073/pnas.2013316117

news

Żyjące dziś, a także niemal wszystkie znane ze stanu kopalnego koralowce Scleractinia posiadają szkielety zbudowane pierwotnie z aragonitu, polimorficznej odmiany węglanu wapnia. Jedynym znanym przykładem koralowca o odmiennej, kalcytowej mineralogii szkieletu była Coelosmilia z osadów kredowych (ok. 70 Ma) (Stolarski et. 2007). W pracy opublikowanej w PNAS opisany został pierwszy dzisiejszy koralowiec o dwumineralnym, aragonitowo-kalcytowym szkielecie. Co ciekawe posiada on budowę mikrostrukturalną bardzo zbliżoną do kalcytowego koralowca z kredy, a możliwe związki między ich liniami rozwojowymi sugeruje analiza filogenetyczna kompletnego genomu mitochondrialnego dzisiejszych przedstawicieli Scleractinia. Odkrycie wspiera pogląd, że mineralizacja szkieletu u koralowców jest procesem bardzo silnie kontrolowanym przez biologię organizmu, a nie - jak utrzymują niektórzy badacze - procesem fizykochemicznym przypominającym strącanie węglanu wapnia w laboratoryjnej zlewce.
Informacje prasowe:
Wyborcza.pl Pamięta czasy dinozaurów. Dopiero teraz grozi mu zagłada
Nauka w Polsce Koralowce, budowniczowie raf, są sprytniejsze niż sądzono

2020.11.30. Publikacja IP PAN — Lukeneder A., Surmik D., Gorzelak P.,Niedźwiedzki R., Brachaniec T., Salamon M.A., 2020, . Bromalites from the Upper Triassic Polzberg section (Austria); insights into trophic interactions and food chains of the Polzberg palaeobiota. Scientific Reports 10: 20545;

news

Po raz pierwszy opisano bogaty zbiór różnych typów triasowych bromalitów (skamieniałe wydaliny) z łupków Reingraben w Polzbergu (północne Alpy Wapienne, Austria). Obejmują one regurgitality (skamieniałe wypluwki) złożone głównie z fragmentów amonitów oraz koprolity (skamieniałe odchody) zawierające drobne fragmenty ryb. Rozmiar, kształt i współwystępowanie ze szczątkami szkieletowymi drapieżnych kręgowców sugeruje, że regurgitality były prawdopodobnie wytwarzane przez duże durofagowe (tj. przystosowane do miażdżenia skorup) rekiny z rodzaju Acrodus. Twórcą opisanych koprolitów były natomiast prawdopodobnie średniej wielkości rybożerne ryby promieniopłetwe. Znaleziska regurgitalitów potwierdzają wcześniejsze hipotezy dotyczące znacznej intensywności durofagowego drapieżnictwa w triasie.

seminarium2020.11.27. Miniseminarium IP PAN
7 grudnia 2020 (poniedziałek), o godz. 11:15, na platformie internetowej zoom prof. dr hab. Wojciech Majewski wygłosi wykład: "Otwornice bentosowe spod lodowca szelfowego jako klucz do odtworzenia zmian środowiskowych i ich chronologii po Maksimum Ostatniego Zlodowacenia, Morze Rossa, Antarktyka."



2020.11.27.

Projekty NCN
Narodowe Centrum Nauki przedstawiło listy rankingowe projektów zakwalifikowanych do finansowania w ramach konkursów ogłoszonych przez NCN w dniu 16 marca 2020 roku. Naukowcy z Instytutu Paleobiologii uzyskali finansowanie na realizację 2 projektów badawczych w ramach konkursu OPUS 19.
Dr hab. Przemysław Gorzelak uzyskał 584 678 zł na realizację projektu „Właściwości mechaniczne szkieletu szkarłupni w zależności od jego składu chemicznego (Mg/Ca): perspektywy tafonomiczne i paleobiologiczne” oraz
dr Daniel Madzia uzyskał 919 206 zł na realizację projektu „Biogeografia historyczna oraz różnorodność dinozaurów ptasiomiednicznych jury i kredy archipelagu europejskiego ”.
Serdecznie gratulujemy!

2020.11.27. Publikacja IP PAN — Late Cretaceous mega-, meso-, and microfloras from Lower Silesia Adam T. Halamski, Jiří Kvaček, Marcela Svobodová, Ewa Durska, and Zuzana Heřmanová Acta Palaeontologica Polonica in press available online 13 Nov 2020;
 
Ok. 90–85 milionów lat temu obszar dzisiejszej Europy był w większej części zalany morzem, a roślinność lądowa porastała wyspy Archipelagu Europejskiego. Badania paleobotaniczne dotyczyły roślinności Wyspy Wschodniosudeckiej (obecnie Dolny Śląsk, okolice Bolesławca i Lwówka Śląskiego). Wśród drzew ważną rolę odgrywały gatunki pokrewne dzisiejszym orzechom, platanom i cypryśnikom oraz przedstawiciele grupy całkowicie wymarłej (Dewalquea). W runie leśnym dominowały paprocie. Brzegi morza porastały namorzyny złożone z wymarłej iglastej Frenelopsis i prawdopodobnie nipy (rodzaj palmy znany również z dzisiejszej flory).


2020.11.27. Publikacja IP PAN — Szczygielski, T. 2020. Obscure by name: solving the enigma of Chelytherium obscurum, the first described Triassic turtle. Zoological Journal of the Linnean Society, advance online, 1–12.;

news

Tajemnica pierwszego triasowego żółwia rozwiązana
Chelytherium obscurum z Niemiec, opisany w 1863 r., jest pierwszym triasowym żółwiem, jakiego odkryto. Mimo jego niekwestionowanej wagi historycznej, niemalże od momentu jego ustanowienia, gatunek ten był jednak traktowany jako problematyczny i niepewny, nierozumiany i ostatecznie zapomniany. Jedyne graficzne przedstawienie tego zagadkowego materiału zostało opublikowane w 1865 r. w formie idealizowanych rysunków ołówkiem, co na ponad 150 lat wstrzymało jego prawidłową interpretację. Dzięki niedawnej rewizji całego materiału dokonanej przez dra Tomasza Szczygielskiego z Instytutu Paleobiologii PAN, Chelytherium obscurum okazał się być tożsamy z innym triasowym żółwiem z Niemiec – Proterochersis robusta opisanym w roku 1913 i blisko spokrewnionym z Proterochersis porebensis z Polski. To oznacza, że gatunek ten nie tylko należy do najdawniejszych geologicznie i najbardziej pierwotnych żółwi znanych nauce, ale jest także najstarszym historycznie przedstawicielem owej grupy z tego przedziału czasowego. Ten wniosek, jednakże, prowadzi do kolejnego problemu: zgodnie z uniwersalnymi zasadami nazewnictwa używanymi w nauce, to starszą nazwę należy uznać za obowiązującą, a młodsza powinna zostać porzucona. W wypadku Chelytherium i Proterochersis to rozwiązanie nie jest pożądane ze względu na trudną historię pierwszej nazwy i dużo częstsze występowanie drugiej w literaturze naukowej. By rozwiązać ten kłopot, niezbędne jest orzeczenie Międzynarodowej Komisji Nomenklatury Zoologicznej, które zatwierdzi wyjątek od reguły pierwszeństwa. Sprawa jest już zarejestrowana do rozpatrzenia i powinna zostać rozwiązana w ciągu roku.

2020.11.27. Publikacja IP PAN — Seiblitz, I.G.L., Capel, K. C. C., Stolarski, J., Quek, Z. B. R., Huang, D., Kitahara, M. V. 2020. The earliest diverging family within extant scleractinian corals recovered by mitochondrial genomes. Scientific Reports 10:20714;

news

Najwcześniejsza historia ewolucyjna koralowców Scleractinia jest owiana tajemnicą. Kiedy Scleractinia na masową skalę pojawiają się zapisie kopalnym (ok. 240 milionów lat temu, w triasie) wykazują zdumiewająco duże zróżnicowanie taksonomiczne, które sugeruje ich dużo głębsze, paleozoiczne korzenie ewolucyjne. Dzisiejsze gardineridy i mikrabacidy reprezentują najstarsze linie rozwojowe koralowców, zaś dane molekularne wskazują, że do ich wydzielenia doszło we wczesnym paleozoiku (ok. 425 milionów lat temu). Do tej pory wydawało się, że obie grupy są ze sobą bardzo blisko spokrewnione i filogenetycznie podobnie stare, choć mikrostruktura i cechy makroskopowe szkieletów tych koralowców drastycznie się różniły. Opierając się na badaniach kompletnego mitogenomu, w opublikowanej pracy wykazano, że linia ewolucyjna mikrabacidów jest odmienna i dużo starsza od linii rozwojowej gardineridów. Choć dokładna kalibracja czasu rozdzielenia tych grup możliwa będzie po zbadaniu kompletnego mitogenom kilku innych, pierwotnych grup koralowców, to cechy anatomiczne polipów mikrabacidów sugerują ich bliskie pokrewieństwo z bezszkieletowymi koralnikami (Corallimorpharia). Niewykluczone zatem, że mikrabacidy posiadają najbardziej pierwotny zestaw narzędzi biomineralizacyjnych (biomineralization toolkit) spośród wszystkich dzisiejszych Scleractinia.

2020.11.27. Publikacja IP PAN — Fostowicz-Frelik Ł., Li, Q., Saha, A.. 2020. A gliriform tooth from the Eocene of the Erlian Basin (Nei Mongol, China) and the premolar morphology of anagalidan mammals at a crossroads. Diversity 12, 420;

news

Środkowy eocen w Chinach był okresem intensywnych przemian fauny ssaków. Nastąpiło wówczas między innymi intensywne różnicowanie gryzoni i zajęczaków, przy równoczesnym wymieraniu grup wczesnych Euarchontoglires, w tym mimotonidów i anagalidów, słabo rozpoznanych linii ssaków endemicznych dla Chin i Mongolii. W pracy opisujemy ząb (górny czwarty przedtrzonowiec) anagalida ze środkowoeoceńskich osadów niecki Erlian w Mongolii Wewnętrznej w Chinach. Ząb charakteryzuje się morfologią pośrednią między anagalidami i mimotonidami, co wskazuje na konwergencje w obrębie obu grup, być może związane z rodzajem pożywienia.

2020.11.25. Publikacja IP PAN — Hryniewicz K., Miyajima, Y., Amano, K., Georgieva, M.N., Jakubowicz, M., Jenkins, R.G., Kaim, A. 2020. Formation, diagenesis and fauna of cold seep carbonates from the Miocene Taishu Group of Tsushima (Japan). Geological Magazine.

news

W pracy opisano 3 kopalne węglany źródeł węglowodorowych z dolnego miocenu wyspy Tsushimy (Cieśnina Koreańska, Japonia). Węglany te to najstarsze tego typu osady genetycznie powiązane z rozwojem Morza Japońskiego. Odsłaniające się na wyspie klastyczne osady Grupy Taishu oraz skały krystaliczne dokumentują rozwój, wypełnianie i inwersje krótkotrwałego (ok. 2 miliony lat), niewielkiego basenu typu pull-apart, tzw. Basenu Tsushimskiego. Struktura ta funkcjonowała pod koniec wczesnego miocenu i powstała w początkowej fazie otwierania basenu załukowego Morza Japońskiego. Jej wypełnienie to lądowe i płytkowodne osady klastyczne, które przechodzą w głębokomorskie osady spływów masowych, dokumentujące gwałtowne pogłębianie basenu. Zawarte w osadach głębokowodnych węglany źródeł węglowodorowych z Fukuzaki, Kanoury i Tanohamy zawierają typową faunę środowisk chemosyntezy z wczesnego i środkowego miocenu Japonii, składającą się głównie z małży vesikomyidów z rodzaju Pleurophopsis, bathymodiolinów z rodzaju ‘Bathymodiolus’, oraz towarzyszących innych mięczaków i wieloszczetów. Węglany te są w znacznym stopniu zrekrystalizowane a zawarte w nich skamieniałości molekularne są głównie produktem rozpadu bardziej złożonych związków organicznych. Wynika to w przeważającej części ze skomplikowanej historii geologicznej, obejmującej oddziaływanie wczesno- i późnodiagenetycznych fluidów o zróżnicowanym składzie, pogrzebanie na głębokość do 5000 m oraz wpływ wysokiej temperatury i inwersji basenu, fałdowania i działalności intruzywnej.
2020.11.12. Publiczna Obrona Rozprawy Doktorskiej
Dyrekcja i Rada Naukowa Instytutu Paleobiologii PAN zapraszają na PUBLICZNĄ OBRONĘ ROZPRAWY DOKTORSKIEJ mgr. Marka Deca. Zdalna, publiczna obrona rozprawy doktorskiej odbędzie się w dniu 23 listopada 2020 roku (poniedziałek) o godz. 11.00. [Zawiadomienie]
Rejestracja do zdalnego uczestnictwa w publicznej obronie dostępna jest pod adresem:


seminarium2020.11.10. Seminarium IP PAN
13 listopada 2020 (piątek), o godz. 11:15, na platformie internetowej zoom dr hab. Adam T. Halamski wygłosi wykład: "Flora późnokredowa Dolnego Śląska."





2020.10.26. IP PAN w mediach
W Dzień Dobry TVN dr hab. Tomasz Sulej, prof. IP PAN opowiedział o odkryciu przez polskich paleontologów najstarszego na świecie dwukorzeniowego zęba prassaka. Ten sam temat został również podjęty w audycji TVP Pytanie na śniadanie przez dr hab. Tomasza Suleja, prof. IP PAN oraz Maksymiliana Sienkiewicza z Politechniki Warszawskiej. Zapraszamy do obejrzenia materiałów: Historia zapisana w zębie (TVN) oraz Najstarszy ssak odkryty na Arktyce przez polskich naukowców (TVP).

2020.10.16. Tytuł profesora
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda postanowieniem z dnia 28 września 2020 roku nadał dr hab. Wojciechowi Majewskiemu tytuł naukowy profesora nauk ścisłych i przyrodniczych. Gratulujemy!

2020.10.13. Konferencja prasowa
W dniu 13 października w Muzeum Ewolucji odbyła się konferencja prasowa na temat odkrycia jednego z najstarszych przedstawicieli ssakokształtnych, który ponad 200 milionów lat temu żył na obszarze dzisiejszej Grenlandii. Konferencję poprowadzili dr hab. Tomasz Sulej, prof. IP PAN, dr Andrzej Wolniewicz IP PAN, Maksymilian Sienkiewicz z Politechniki Warszawskiej oraz dyrektor Instytutu Paleobiologii PAN prof. Jarosław Stolarski. Materiały prasowe: Wyborcza.pl, RMF24, Onet, INTERIA, PAP, Nauka w Polsce, TVP, wnp.pl, niezalezna, gosc.pl.

2020.10.13. Publikacja IP PAN — Sulej, T., Krzesiński, G., Tałanda, M., Wolniewicz, A.S., Błażejowski, B., Bonde, N., Gutowski, P., Sienkiewicz, M., Niedźwiedzki, G. 2020. The earliest-known mammaliaform fossil from Greenland sheds light on origin of mammals. Proceedings of the National Academy of Sciences.

news

W pracy opisano Kalaallitkigun jenkinsi - nowy rodzaj i gatunek najstarszego znanego przedstawiciela ssakokształtnych (Mammaliaformes) z późnego triasu Grenlandii. Jest to również najstarszy przedstawiciel Haramiyida - wymarłej grupy wczesnych ssaków, które żyły w erze mezozoicznej. Budowa zębów trzonowych Kalaallitkigun sugeruje, że był on reprezentantem linii ewolucyjnej morfologicznie przejściowej pomiędzy Morganucodonta - prymitywniejszymi przedstawicielami Mammaliaformes, które posiadały pojedynczy rząd guzków na zębach trzonowych - a bardziej zaawansowanymi Haramiyida, które posiadały dwa rzędy guzków, których wykształcenie było najprawdopodobniej przystosowaniem do wydajniejszej obróbki pokarmu. Ponadto, analiza biomechaniczna zębów Kalaallitkigun sugeruje, że że zęby trzonowe w konfiguracji dwukorzeniowej są bardziej wytrzymałe na naprężenia biomechaniczne niż hipotetyczne trzonowce posiadające tylko jeden korzeń, co wskazuje na adaptacyjną naturę ewolucji podwójnych korzeni w trzonowcach ssaków.

2020.09.15. Publikacja IP PAN — Gorzelak P, Salamon M A, Brom K, Oji T, Oguri K, Kołbuk D,Dec M, Brachaniec T & Saucède T. 2020. Experimental neoichnology of post-autotomy arm movements of sea lilies and possible evidence of thrashing behaviour in Triassic holocrinids. Scientific Reports volume 10, Article number: 15147 (2020).

news

Szkarłupnie, podobnie jak np. jaszczurki, mają zdolność autotomii, tj. odrzucania części własnego ciała w przypadku niebezpieczeństwa (najczęściej w wyniku ataku drapieżnika). Odrzucona część po pewnym czasie jest regenerowana. Dla przykładu, liliowce mogą odrzucać fragmenty ramion, które jeszcze przez jakiś czas wykonują gwałtowne ruchy, odwracając uwagę atakującego drapieżnika. W pracy opublikowanej w Scientific Reports przedstawiono wyniki eksperymentu na głębokomorskich liliowcach łodygowych, które pokazały, że ich autotomicznie odrzucone fragmenty ramion wykazują szeroki repertuar wyjątkowo złożonych ruchów. Co więcej, "tańczące" ramiona mogą poruszać się przez wiele godzin, pozostawiając charakterystyczne ślady na powierzchni osadu. Podobne ślady stowarzyszone są z najstarszymi (triasowymi) znaleziskami ramion przodków nowoczesnych liliowców łodygowych (holokrynidów). Odkrycie to sugeruje, że autotomia oraz zdolność do poruszania się autotomicznie odrzuconych ramion, będące adaptacją przeciwko drapieżnikom, mogły pojawić się u liliowców już 250 mln lat temu. W pracy zaproponowano nową kategorię behawioralną (autotomichnia), rozszerzającą etologiczną klasyfikację skamieniałości śladowych. Autotomichnia odnosić ma się do śladów wytwarzanych przez poruszające się autotomicznie odrzucone części ciała.



2020.09.07. Publikacje IP PAN

news

Punktem zwrotnym w zrozumieniu wpływu białek na biomineralizacje otolitów (węglanowych receptorów grawitacyjnych ucha wewnętrznego ryb) było wykazanie, że modyfikacje ekspresji genu "starmaker" i związane z tym różnice stężenia białka (Stm) mają radykalny wpływ na kształt powstających otolitów oraz ich skład mineralny (Söllner i inni 2003: Science 302:5643). Od tego czasu rozpoznano kilkaset białek (wiele o wewnętrznie nieuporządkowanej strukturze, IDP) które mają wpływ na biomineralizacje otolitów. W zeszłym roku, udało się pokazać zaskakujący wpływ białka podobnego do Starmaker (Stm-1) na strukturę krystalograficzną tworzonego w jego obecności węglanu wapnia. W przeciwieństwie do większości znanych białek biomineralizacyjnych, Stm-1 powoduje kurczenie się (a nie rozszerzenie) sieci krystalicznej CaCO3 [publikacja: Różycka, M., Coronado, I., Brach, K., Olesiak-Bańska, J., Samoć, M., Zarębski, M., Dobrucki, J., Ptak, M., Weber, E., Polishchuk, I., Pokroy, B., Stolarski, J. Ożyhar, A. 2019. Lattice shrinkage by incorporation of recombinant Starmaker-like protein within bioinspired calcium carbonate crystals. Chemistry - A European Journal, doi: 10.1002/chem.201902157]. W pracy opublikowanej w tym roku (Poznar, M., Stolarski, J., Sikora, A., Mazur, M. Olesiak-Banska, J., Brach, K., Ożyhar, A., Dobryszycki, P. 2020. The fish otolith matrix macromolecule-64 (OMM-64) and its role in calcium carbonate biomineralization. Crystal Growth & Design 20:5808-5819) wykazano, że białko OMM-64 obecne w otolitach pstrąga tęczowego ma kluczowe znaczenie przy nukleacji kryształów węglanu wapnia (zaproponowano model odziaływań cząsteczkowych) oraz wpływa na odmianę polimorficzną węglanu wapnia w obecności jonów magnezu (powstrzymanie tworzenia aragonitu). Prace proponują wyjaśnienie bardzo słabo poznanych, a dotyczących ogromnej liczby organizmów kalcyfikujących, mechanizmów odziaływania białek i jonów nieorganicznych obecnych w środowisku biomineralizacji węglanowej. Obie publikacje są efektem realizowanego w Instytucie Paleobiologii grantu NCN 2015/19/B/ST10/02148.

2020.08.18. Publikacja IP PAN — Kołbuk D, Di Giglio S, M’Zoudi S, Dubois P, Stolarski J, Gorzelak P. 2020. Effects of seawater Mg2+/ Ca2+ ratio and diet on the biomineralization and growth of sea urchins and the relevance of fossil echinoderms to paleoenvironmental reconstructions. Geobiology.

news

Dane geochemiczne (w szczególności stosunek magnezu do wapnia) pochodzące ze szkieletów dobrze zachowanych kopalnych szkarłupni wykorzystywane są jako źródło informacji o składzie chemicznym dawnych mórz. W pracy przedstawiono wyniki eksperymentu, który miał na celu weryfikację hipotez dotyczących ścisłej zależności parametrów geochemicznych szkieletu szkarłupni od składu chemicznego wody morskiej. Eksperyment przeprowadzony był na dwóch gatunkach jeżowców, które trzymane były w wodzie o różnym stosunku Mg2+/Ca2+ i karmione dietą o różnej zawartości magnezu. Badania pokazały, że jeżowce hodowane w wodzie o obniżonym stosunku Mg2+/Ca2+ rosły wolniej i tworzyły szkielet o obniżonym stosunku Mg/Ca. Jednakże, stosunek Mg/Ca w szkieletach jeżowców karmionych dietą wzbogaconą w magnez był wyższy. Sugeruje to, że część jonów magnezu wykorzystywanych w procesie biomineralizacji może pochodzić z diety. Wyniki te poddają w wątpliwość zasadność stosowania danych geochemicznych uzyskanych z dobrze zachowanych szkieletów kopalnych szkarłupni do odtwarzania składu chemicznego dawnych mórz. Pominięcie efektu diety oraz zmienności (między- i wewnątrzgatunkowej, wewnątrzosobniczej a nawet w obrębie pojedynczej płytki szkieletowej) wynikającej z procesów fizjologicznych może znacząco wpływać na zrekonstruowane wartości Mg2+/Ca2+ dawnej wody morskiej na podstawie materiału kopalnego.
Badania finansowane były z grantu NCN 2016/23/B/ST10/00990.

2020.06.24. Publikacja IP PAN — López-Torres S, Bertrand OC, Lang MM, Silcox MT, Fostowicz-Frelik Ł. 2020. Cranial endocast of the stem lagomorph Megalagus and brain structure of basal Euarchontoglires. Proceedings of the Royal Society B 287: 20200665.

news

Zrozumienie ewolucji struktur mózgowych u najliczniejszej grupy współczesnych ssaków łożyskowych, Euarchontoglires, stanowi istotne zagadnienie neurobiologii ssaków. O ile osiągnęliśmy znaczny postęp w badaniach nad ssakami naczelnymi i gryzoniami, mamy tylko nieliczne informacje na temat reszty rzędów a zwłaszcza zajęczaków. W niniejszej pracy zbadaliśmy morfologię wirtualnego odlewu mózgu wczesnooligoceńskiego (34 mln lat temu) zajęczaka pniowego z Ameryki Północnej, zaliczanego do rodzaju Megalagus. Po raz pierwszy opisujemy cechy mózgu znajdujące odzwierciedlenie w odlewie u tak wczesnej linii ewolucyjnej zajęczaków i porównujemy je z pniowymi ssakami naczelnymi (Plesiadapiformes) oraz najwcześniejszymi gryzoniami z rodziny Ischyromyidae. To podejście porównawcze umożliwiło nam zaproponowanie prawdopodobnego zestawu cech strukturalnych charakteryzujących budowę mózgu wczesnych Euarchontoglires. Są to między innymi stosunkowo duże opuszki węchowe, odsłonięte śródmózgowie, stosunkowo mała powierzchnia kory nowej oraz niski współczynnik encefalizacji (EQ).

2020.06.18. Publikacja IP PAN — Majewski W., Prothro L.O., Simkins L.M., Demianiuk E.J. & Anderson J.B. 2020. Foraminiferal patterns in deglacial sediment in the western Ross Sea, Antarctica: Life near grounding lines. Paleoceanography and Paleoclimatology 35: e2019PA003716.

Jest to jedna z publikacji opisujących rezultaty rejsu NBP 1502 na Morzu Rossa (Antarktyka) z 2015 r. Dzięki zastosowaniu nowoczesnego systemu mapowania dna możliwe było rozpoznanie i opróbowanie podmorskich struktur geomorfologicznych związanych z wycofywaniem się lądolodu Antarktyki po maksimum ostatniego zlodowacenia. Szczegółowym badaniom poddanych zostało 18 rdzeni pobranych w większości z podmorskich moren powstałych w pobliżu stopy lądolodu. Pozwoliło to na zbadanie zespołów otwornic zamieszkujących słabo poznane środowiska na styku morza i lądolodu. Wyróżniono szereg odmiennych zespołów. Otwornice zlepieńcowate dominowały w środowiskach otwartego morza o intensywnej produkcji pierwotnej związanej z zakwitami jednokomórkowych glonów i w obecności silnie zasolonych wód głębinowych HSSW, agresywnych w stosunku do węglanu wapnia. W pobliżu stopy lądolodu dominowały natomiast otwornice wapienne. Ich występowanie mogło być związane z obecnością nieco cieplejszych wód głębinowych MCDW, co jest jednym z czynników przyśpieszających wycofywanie się lodowców. Ciekawy, bardzo rzadko spotykany w Antarktyce zespół otwornic wapiennych był powiązany z wodami roztopowymi wypływającymi spod stopy lądolodu, niosącymi duże ilości drobnej zawiesiny mineralnej. W porównaniu z wcześniej opisanymi zespołami ze wschodniej części Morza Rossa, te opisane w niniejszej pracy, czyli z zachodniej części akwenu, były zdominowane przez wyraźnie drobniejsze formy, co wskazuje na bardziej zmienne warunki środowiska. Niemniej w obu obszarach mikroskamieniałości wapienne występują najliczniej na północnych skłonach dużych moren podmorskich niezbyt oddalonych od krawędzi szelfu kontynentalnego. Dalsze prace terenowe w takich lokalizacjach dają szansę na pozyskanie bogatego materiału do badań paleośrodowiskowych i datowań radiowęglowych.


Rycina: Rekonstrukcja warunków środowiska typowych dla różnych zespołów otwornic bentosowych (FA). Kompletne wyjaśnienia w pracy Majewski et al. (2020).
 

2020.06.10. Publikacja IP PAN — Hryniewicz, K., Bakayeva, S., Heneralova, L., Hnylko, O., Jenkins, R.G., Kaim, A. 2020. Taphonomy and palaeoecology of deep-water chemosymbiotic bivalves from the Eocene of Outer Eastern Carpathians, Ukraine. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology 553, 109782.

W pracy opisano wystąpienie małży w głębokowodnych marglach eoceńskich przeławiconych węglanowymi turbidytami (osady prądów zawiesinowych) w Karpatach Wschodnich. Badana fauna składa się z dwóch gatunków chemosymbiotycznych małży ryjących z grupy solemyidów i lucinidów. Badania spękań muszli solemyidów wskazują, że małże te zostały pogrzebane żywcem w swoich norach przez gwałtownie zdeponowany osad turbidytowy, spod którego nieskutecznie próbowały się wydobyć. Opisywana fauna jest pierwszą fauną małżową z kenozoiku Karpat Zewnętrznych, co do której nie ma wątpliwości o jej autochtonicznym charakterze (tj. ze żyły w miejscu ich ostatecznego pochówku). Pozostałe fauny muszlowe w kenozoiku Karpat Zewnętrznych mają pochodzenie płytkowodne i zostały przeniesione do głębokich wód basenów karpackich przez podwodne spływy osadu. Brak faun głębokowodnych wynika głównie z małej ilości tlenu w głębszych wodach basenów karpackich, co ograniczało możliwości jego zasiedlania. Obecność chemosymbiotycznych małży w tym środowisku należy tłumaczyć specjalnymi adaptacjami, np. respiracją opartą na azotanach, które umożliwiały obu grupom zasiedlanie środowisk zubożonych w tlen prawdopodobnie już od syluru.


2020.05.27. Publikacja IP PAN — Kremer, B. 2020. Entrapment and transformation of post-bloom radiolarians in cyanobacterial mats as a factor enhancing the formation of black cherts in the Early Silurian sea Journal of Sedimentary Research 90 (2): 151–164.

Praca proponuje nowy model powstawania czarnych skał krzemionkowych (tzw. radiolarytów) z wczesnego syluru Polski. Skały te są powszechne w formacjach geologicznych różnego wieku, ale ich geneza nie jest do końca jasna. Czerty wczesnosylurskie są charakterystyczne ze względu na liczne szkieleciki radiolarii, które są świadectwem masowego występowania tych pierwotniaków w morzu sylurskim. Proponowany model zakłada, że radiolarie, maty sinicowe i bakterie redukujące siarczany odgrywały główną rolę przy powstawaniu skał krzemionkowych na masową skalę. Po śmierci szkieleciki radiolarii opadały na dno i ulegały rozpuszczeniu dostarczając duże ilości krzemionki do wód porowych. Rozwijające się na dnie maty sinicowe stwarzały warunki sprzyjające rozpuszczaniu opalowych szkielecików radiolarii i stanowiły barierę utrudniającą dyfuzję krzemionki z wód porowych. W tych warunkach poniżej maty wytrącała się krzemionka, a główną rolę w jej precypitacji mogły odgrywać bakterie redukujące siarczany, zasiedlające strefę maty poniżej fotosyntetyzujących sinic i wpływające na pH tego zamkniętego mikrośrodowiska. Tempo opadania i rozpuszczania szkielecików radiolarii warunkowało ilość dostępnej rozpuszczonej krzemionki i tym samym typ powstającej na tej drodze skały krzemionkowej.

2020.05.27. Publikacja IP PAN Pisarzowska, A., Becker, R.T., Aboussalam, Z,S., Szczerba, M., Sobień, K., Kremer, B., Owocki, K., Racki, G. 2020. Middlesex/punctata Event in the Rhenish Basin (Padberg section, Sauerland, Germany) – Geochemical clues to the early-middle Frasnian perturbation of global carbon cycle. Global and Planetary Change 191: 103211

Okres dewonu charakteryzował się serią biotycznych przemian o charakterze globalnym, zarówno w środowisku morskim, jak i lądowym. Wydarzenie middlesex/punctata w dewonie jest jedną z takich perturbacji środowiskowych. Niniejsza praca jest kompleksowym studium geochemicznym utworów z profilu w Padbergu (Reńskie Góry Łupkowe, Niemcy), w którym zaznaczają są zmiany w zapisie izotopowym węgla i tlenu o charakterze globalnym. Wskazują one na transgresję morza w tym odcinku czasowym dewonu, zaś wzbogacenie osadów w niektóre pierwiastki (np. Hg, As, S) świadczy o intensywnej aktywności wulkanicznej i hydrotermalnej w tym czasie.

2020.05.27. Publikacja IP PAN – Bojanowski, M., Goryl, M., Kremer, B., Marciniak-Maliszewska, B., Marynowski, L., Środoń, J. 2020. Pedogenic siderites fossilizing Ediacaran soil microorganisms on the Baltica paleocontinent. Geology v. 48.

Praca proponuje nową interpretację utworów ediakaru (Redkino, Kotlin, 579–545 mln lat) z Rosji, Litwy i Białorusi, czyli z obszaru kratonu wschodnioeuropejskiego. Utwory ediakaru ze wschodniej części kratonu wschodnioeuropejskiego są tradycyjnie uważane za morskie. Badane rdzenie wykazały obecność syderytów, które dowodzą nie morskiego charakteru środowiska sedymentacji. Zebrane dane geochemiczne, sedymentologiczne oraz mikrobiologiczne wskazują, że syderyty pochodzą z tzw. gleby kopalnej powstającej w środowisku lądowym, o charakterze podmokłym. Syderyty powstały w glebie przy współudziale bakterii, w obecności innych mikroorganizmów, takich jak sinice, grzyby i mikroglony. Nasze badania wskazują na istnienie dobrze rozwiniętego ekosystemu glebowego na lądzie sprzed eksplozji kambryjskiej.

2020.05.20.

Projekty NCN
Narodowe Centrum Nauki przedstawiło listy rankingowe projektów zakwalifikowanych do finansowania w ramach konkursów ogłoszonych przez NCN w dniu 16 września 2019 roku. Naukowcy z Instytutu Paleobiologii uzyskali finansowanie na realizację 3 projektów badawczych w ramach konkursów OPUS 18, SONATA 15, oraz PRELUDIUM 18. Dr Tomasz Szczygielski uzyskał 1 228 126 zł na realizację projektu „Anatomia funkcjonalna Tarbosaurus bataar z formacji Nemegt w Mongolii” (OPUS),
dr Katarzyna Janiszewska uzyskała 357 480 zł na realizację projektu „Mikrotafonomia węglanowych szkieletów organizmów morskich” (SONATA),
zaś mgr Maciej Pindakiewicz uzyskał 209 952 zł na realizację projektu „Paleoekologia, paleogeografia, rozprzestrzenieniu batymetryczne i dywersyfikacja ryb i głowonogów w mezozoicznych morzach epikontynentalnych w oparciu o zespoły otolitów i statolitów” (PRELUDIUM).
Serdecznie gratulujemy!

2020.03.13. IP PAN w mediach W Polskim Radiu PR I ukazał się wywiad z dr Tomaszem Szczygielskim zajmującym się badaniem triasowych żółwi z Polski. [link do audycji]

2020.03.13. Justyna Słowiak, Tomasz Szczygielski, Michał Ginter, & Łucja Fostowicz‐Frelik (2020). Uninterrupted growth in a non‐polar hadrosaur explains the gigantism among duck‐billed dinosaurs. Palaeontology.

news
Dinozaury to największe zwierzęta jakie kiedykolwiek chodziły po Ziemi, długość ich ciała mogła dochodzić nawet do 30 m. Najbardziej znanymi z gigantyzmu były zauropody (dinozaury długoszyje), ale hadrozaury (dinozaury kaczodziobe) mogły dorastać do nawet do 15 m, co czyni je drugimi największymi roślinożernymi zwierzętami lądowymi. W przeciwieństwie do zauropodów, hadrozaury nie miały jednak pneumatycznych (wypełnionych powietrzem) kręgów. W pracy opublikowanej w Palaeontology autorzy zbadali mikrostrukturę kości kilku dinozaurów kaczodziobych, w tym jednego z największych przedstawicieli tej grupy – Saurolophus angustirostris. Badania pokazały, że dinozaury kaczodziobe mierzące miej niż 10 m długości cechują się szybkim wzrostem, który cyklicznie zatrzymywał się. Z kolei kości Saurolophus angustirostris (12 m długości ciała), mają mikrostrukturę kości podobną do zauropodów, tj. nie ma w nich linii zatrzymania wzrostu. Podobną sytuację odnotowano wcześniej u innego dużego dinozaura kaczodziobego, Edmontosaurus regalis, co wskazuje na to, że przynajmniej w dwóch grupach dinozaurów niezależnie doszło do zaniku linii zatrzymanego wzrostu, co pozwoliło tym zwierzętom osiągnąć rozmiary przekraczające 10 m.

2020.01.16.
Projekt NCN Reakcja za zmiany środowiska i post-industrialna odbudowa populacji otwornic z fiordów Georgii Południowej, sub-Antarktyka.

news

Wraz ze schyłkiem 2019 r. zakończyły się prace terenowe na Georgii Południowej gdzie realizowany był projekt NCN Reakcja za zmiany środowiska i post-industrialna odbudowa populacji otwornic z fiordów Georgii Południowej, sub-Antarktyka pod kierownictwem pracownika Instytutu Wojciecha Majewskiego. Badania prowadzone były przede wszystkim w zatokach Cumberland i Stromness. Pogoda dopisała i udało się zebrać pokaźną kolekcję prób powierzchniowych osadów morskich, krótkich rdzeni i danych oceanograficznych, które będą podstawa do dalszych badań. Wyprawy nie udałoby się zorganizować bez pomocy ze strony British Antarctic Survey, instytutu SAERI z Falklandów i zaangażowania Keri i Grega z załogą jachtu Saoirse.


ARCHIWUM AKTUALNOŚCI 2006 - 2019