Życie w dewońskiej lagunie morskiej

Publikacja IPal PAN — Racki, G., Pisarzowska,A., Racka, M., Kremer, B., Kaźmierczak, J. 2025. Middle to Late Devonian calcium-stressed restricted-marine basins as a unique habitat and taphonomic window for calcareous microbiota. Earth-Science Reviews 271, 105280. doi: 10.1016/j.earscirev.2025.105280

Rycina: Kalcisfery (grupa mikroskamieniałości wapiennych) z wiercenia Sosnowiec IG-1 z zachowaną materią organiczną. A–B. Tak zwane kalcisfery toczkowcowe z zachowanymi komórkami w obrębie kolonii. C–D. Kalcisfery radiosferidowe (kolczaste) z silnie zmineralizowanymi otoczkami śluzowymi wokół jednokomórkowych glonów. Skala na A wspólna dla B i D. Centralna komora kalcisfery ma najczęściej około 30–50 µm.

Artykuł przedstawia przegląd środowisk, które istniały na obszarze dzisiejszej Polski około 380–360 milionów lat temu, w dewonie, gdy obszar ten pokrywało płytkie, ciepłe, rozległe morze. Morze to było przesycone wapniem, pierwiastkiem budującym pospolity biominerał – kalcyt. Badacze dowodzą, że specyficzne warunki środowiska — podwyższona zawartość wapnia, zmienne zasolenie i aktywność mikroorganizmów — sprzyjały fosylizacji mikroorganizmów, które zwykle nie zachowują się w zapisie kopalnym. Dewońskie osady morskie południowej Polski są zatem „oknem tafonomicznym”, dającym wgląd w dawne organizmy zwykle nie wytwarzające wapiennego szkieletu.